O que hai apenas uns días parecía un soño encallado nos informes técnicos da Unesco deu un xiro espectacular na 48.ª sesión do Comité do Patrimonio Mundial, que se celebra estes días en Busán, Corea do Sur. Unha emenda conxunta presentada por Perú, Ucraína e Tanzania, tres dos 21 países con dereito a voto, allanou o camiño para que a candidatura galega sexa declarada Patrimonio Mundial nas próximas horas.
A noticia, confirmada por fontes diplomáticas presentes no cumio, supón un xiro radical respecto á recomendación inicial dos órganos técnicos da organización, que emitiran un ditame desfavorable. Agora, a decisión final está en mans dos 21 Estados membros do Comité, e todo apunta a que a Ribeira Sacra conseguirá o recoñecemento que leva anos perseguindo.
A arte da diplomacia en Busán
A emenda rexistrada por Perú, Ucraína e Tanzania non é un simple trámite burocrático. Trátase dun movemento táctico que pide reverter os informes técnicos desfavorables e que logrou encarrilar a candidatura da Ribeira Sacra. A proposta, que xa foi debatida nos corredores do centro de exposicións BEXCO de Busán, conta co respaldo dunha maioría cualificada dos países membros, segundo as mesmas fontes.
O director xeral da Unesco, Khaled El-Enany, interveu na cerimonia de apertura da sesión, marcando o ton dun encontro no que a diplomacia primou sobre os informes técnicos. Non é menor o dato de que tres países de diferentes continentes —América, Europa e África— unisen as súas forzas para respaldar a Galicia. A candidatura, que engloba os canóns do Sil e do Miño, os mosteiros románicos e as paisaxes de viñedos en socalcos, foi defendida con afán pola delegación española, que traballou a contra reloxo para convencer os indecisos.
A votación espérase nas próximas horas, e o ambiente na delegación galega é de optimismo contido. Demasiado tempo de espera e de incerteza como para botar as campás ao voo antes de tempo.
Dos informes desfavorables á emenda salvadora
Cómpre lembrar que o camiño cara a Busán non foi un leito de rosas. Os informes técnicos previos, elaborados polo Consello Internacional de Monumentos e Sitios (Icomos) e a Unión Internacional para a Conservación da Natureza (UICN), puxeran pegas á candidatura. Cuestionábase, entre outros aspectos, a delimitación da área protexida e a xestión do turismo nunha zona que xa recibe miles de visitantes ao ano.
Porén, a emenda presentada por Perú, Ucraína e Tanzania pide precisamente que se revertan esas recomendacións técnicas. A argumentación, segundo fontes próximas á negociación, baséase en que os informes non valoraron suficientemente o valor excepcional da paisaxe cultural da Ribeira Sacra, un mosaico de historia, natureza e tradición vitivinícola que non ten parangón no mundo.
Aí está a clave: a Unesco non só protexe monumentos illados, senón tamén paisaxes culturais vivas. E a Ribeira Sacra, cos seus máis de 30 mosteiros e igrexas románicas, os seus viñedos heroicos en terrazas e os seus ríos encaixados, encaixa á perfección nesa categoría. A emenda recoñéceo explicitamente, subliñando que o valor universal excepcional do lugar transcende as obxeccións técnicas.
