A noite será longa nos canóns do Sil e do Miño. Mentres medio mundo durme, a Ribeira Sacra xoga o seu futuro como Patrimonio da Humanidade. A Unesco, reunida en Busán (Corea do Sur), ten previsto anunciar a súa decisión sobre a candidatura galega ás tres desta madrugada, hora española. Serán as dez da mañá alí, na última xornada de avaliacións da cume. E todos os indicios apuntan a que pode ser histórica.
Non é menor o dato: a candidatura encabezará a orde do día. Un xesto que, no complexo entramado diplomático destes foros, adoita interpretarse como sinal de que a votación pode ser favorable. Sobre todo despois dun fin de semana intenso, con 21 novas inscricións na lista mundial e varios aplazamentos que tensaron o ambiente. A Ribeira Sacra chega co vento a favor, pero con un lastre importante: os informes técnicos desfavorables do órgano avaliador.
O apoio diplomático como baza decisiva
A pesar desas avaliacións negativas, varios países solicitaron a aprobación da candidatura galega. Un movemento que non é habitual e que revela o traballo de fondo realizado nos meses previos. A diplomacia, nestas loitas, pesa tanto ou máis que os criterios técnicos. E aí está a clave: a Ribeira Sacra conseguiu tecer unha rede de apoios internacionais que poden inclinar a balanza.
Salvo xiro imprevisto de última hora, o panorama cultural do interior de Galicia esquivaría in extremis os informes desfavorables. Unha situación que lembra a outras candidaturas que, con dictámenes técnicos adversos, lograron finalmente a declaración grazas ao apoio dos Estados membros. Non parece casualidade que a votación se produza na última xornada, cando o cansazo e a presión adoitan xogar a favor das propostas máis respaldadas politicamente.
Unha candidatura que leva anos no camiño
Convén lembrar que o proceso non foi fácil. A Ribeira Sacra presentou a súa candidatura hai anos, cun expediente que abarca máis dunha trentena de concellos das provincias de Lugo e Ourense. A paisaxe, modelada por séculos de actividade monástica e vitivinícola, aspiraba a ser recoñecida como un valor excepcional para a humanidade. Pero os informes técnicos puñeron objecións, sobre todo no relativo á xestión do territorio e a protección do patrimonio.
Desde entón, o traballo foi constante. As administracións implicadas —Xunta, diputacións e concellos— reforzaron a documentación, melloraron os plans de conservación e buscaron o apoio internacional. Agora, á porta da decisión, o resultado segue sendo incerto. Pero a sensación nos círculos próximos á delegación galega é de optimismo contido.
A madrugada que pode cambialo todo
Ás tres da madrugada, cando nos mosteiros da Ribeira Sacra só se escoite o silencio da pedra e da auga, un grupo de persoas seguirá en directo a votación dende Busán. Será o momento da verdade. Se a noticia é positiva, Galicia sumará o seu primeiro paisaxe cultural na lista da Unesco, un recoñecemento que poñería no mapa mundial unha comarca que xa é coñecida polos seus viños, os seus canóns fluviais e o seu legado medieval.
Se non, tocará esperar. Pero os indicios, desta vez, son alentadores. A Ribeira Sacra conseguiu o máis difícil: que varios países defendan a súa candidatura contra o criterio técnico. Agora só falta que os votos se traduzan nunha declaración histórica.
Demasiado tempo esperando. Demasiadas promesas. Esta madrugada, a Ribeira Sacra sabe se o mundo recoñece o que as súas xentes levan séculos sabendo: que aqueles canóns, aquelas viñas e aqueles mosteiros merecen ser patrimonio de todos. A decisión está nas mans da Unesco. Pero, pase o que pase, o paisaxe seguirá aí. A pregunta é se o mundo estará á altura de miralo.
