A soidade instálase en Ourense: un de cada tres maiores vive xa sen compaña

Cerca de 10.000 persoas maiores de 80 anos afrontan o seu día a día en soidade residencial na provincia de Ourense. A cifra, extraída dos últimos datos do Instituto Nacional de Estatística correspondentes ao pasado mes de abril, debuxa un panorama demográfico que non admite medias tintas. Case o 70% deses fogares unipersoais da terceira idade están habitados por mulleres. A razón, coñecida pero non por iso menos dolorosa: a esperanza de vida masculina segue a ser menor. Ourense é xa a cuarta provincia de España con menos persoas por fogar, cunha media de 2,19 conviventes.

Máis de 50.000 fogares unipersoais

Os fogares onde vive unha soa persoa convertéronse no tipo de vivenda máis frecuente no territorio. Superan xa os 50.000, o que representa un incremento de preto de 5.000 nos últimos cinco anos. Son o 36,4% do total de moradas ourensás, que roldan as 138.000. Dito doutro xeito: máis dun de cada tres fogares está ocupado por unha única persoa. O resto das vivendas familiares distribúense en 41.827 de dúas persoas, 25.263 de tres e 20.559 de catro ou máis. A tendencia é clara e non parece que vaia reverter a curto prazo.

Non é menor o dato que sitúa a Ourense no cuarto lugar pola cola do país en canto a número de residentes por domicilio. Só León, Salamanca e Zamora rexistran cifras inferiores. A media española sitúase moi por riba, o que evidencia un fenómeno que transcende o estatístico para converterse nun problema social de primeira orde. Detrás de cada número hai unha historia de abandono, de falta de substitución xeracional ou de emigración forzada.

Mulleres maiores, as máis afectadas

A soidade residencial ten rostro de muller e idade avanzada. Dos case 10.000 octoxenarios que viven sós, máis de 6.800 son mulleres. A diferenza explícase pola maior lonxevidade feminina, pero tamén por unha realidade sociolóxica: moitas enviuvaron e non volveron formar un fogar compartido. Aí está a clave dun fenómeno que as administracións levan anos intentando abordar sen demasiado éxito.

Cómpre lembrar que a provincia arrastra desde hai décadas unha das taxas de envellecemento máis altas de Europa. A emigración dos mozos cara ás cidades ou cara ao estranxeiro deixou un mapa humano salpicado de pobos semivacíos e de vivendas onde o silencio é o único acompañante. A situación agrávase nas comarcas do interior, onde os servizos básicos escasean e a rede de transporte público é case inexistente.

Un problema que non cesa

Os fogares unipersoais non son só cousa de maiores. Tamén medran entre a poboación máis nova, aínda que por motivos distintos: a imposibilidade de emanciparse en parella, a precariedade laboral ou a decisión voluntaria de vivir só. Pero en Ourense o peso demográfico recae sobre os ombreiros dos máis veteranos. E a tendencia non se detén. Cada ano que pasa súmanse novos nomes a esa lista de persoas que afrontan a vellez sen compañía na casa.

A cifra fala por si soa: 5.000 fogares unipersoais máis en apenas un lustro. Un incremento que non responde a unha moda pasaxeira, senón a un cambio estrutural profundo. A provincia precisa repensar as súas políticas de vivenda, de atención á dependencia e de dinamización demográfica. Non parece casualidade que as provincias con peores datos de poboación por fogar sexan tamén as que máis sofren o despoboamento.

O desafío da soidade non desexada

Detrás dos fríos números do INE escóndese unha realidade cotiá de persoas que viven sen ninguén con quen compartir as comidas, as preocupacións ou as alegrías. A soidade non desexada converteuse nun dos grandes desafíos do século XXI nas zonas rurais e tamén nas pequenas cidades galegas. Ourense non é unha excepción.