O GROVE — A navegación a vela deixou de ser, na comarca de O Salnés, un recordo de vellos cadernos de bitácora para converterse nunha realidade viva que gaña adeptos cada verán. O que comezou como unha iniciativa puntual terminou por demostrar que as embarcacións tradicionais teñen moito que dicir no pleno século XXI.
A alianza entre o Náutico de San Vicente e a Asociación Amigos da Dorna Meca deu como froito un programa estival pioneiro que achega a navegación a vela a aqueles que nunca tiveron contacto con ela. Non é un detalle menor: falamos dunha escola sobre a auga onde o vento segue sendo o único motor.
Un pasado que pesa e ensina
Convén lembrar que estas augas foron testemuñas dunha forma de vida durísima. Na praia de A Lanzada, o mal tempo acabou bautizando o area polo das embarcacións que alí buscaban refuxio cando as ondas e o vento se poñían en contra. Non había motores entón —chegarían a principios da década dos cincuenta— e a vida do mariñeiro dependía da súa destreza coas velas e da súa resistencia física.
Pero a historia non se entende sen elas. As mulleres da zona acudían á praia cando os barcos recalcaban, cargando cos seus característicos cestos na cabeza —esas pezas tradicionais que forman parte do imaxinario galego— e camiñaban decenas de quilómetros a localidades próximas como Castrelo ou Meaño para vender o peixe. Tamén levaban aos homes comida e roupa limpa. Todo ese esforzo, toda esa cadea de traballo, sostía unha economía que dependía do mar e da vela.
Alí está a clave do que ocorre hoxe en O Grove: os que agora aprenden a navegar a vela facénolo sobre un legado que levantou pobos enteiros. A frase que dá título a esta corrente —«as dornas levantaron pobos»— non é unha metáfora baleira. É a constatación de que a tradición ten valor e de que recuperala é tamén unha forma de honrar aos que a fixeron posible.
A iniciativa que une pasado e presente
O certo é que a proposta estival lograra algo que parecía difícil: reunir a navegantes de distintas idades e procedencias arredor dun obxectivo común. As xornadas organizadas polo Náutico de San Vicente e a asociación Amigos da Dorna Meca conseguiron encher de velas unha baía que durante décadas quedara reservada ás embarcacións a motor.
Un grupo de navegantes compartiu viaxe coa tripulación da asociación, nunha imaxe que resume perfectamente o espírito da iniciativa: veteranos que coñecen cada cabo e cada nó, xunto a novatos que descubren pola primeira vez a sensación de gobernar unha embarcación impulsada unicamente polo vento. Demasiado tempo levaba esta ensinanza sen transmitirse.
A elección das dornas non é casual. Estas embarcacións, de profunda raíz nas Rías Baixas, representan a esencia dunha forma de entender o mar que estuvo a punto de perderse. A súa recuperación non é só unha cuestión patrimonial; é tamén unha aposta por un modelo de navegación máis sostible e máis conectado co entorno.
Un verán que deixa pegada
A acollida superou as expectativas dos organizadores. A ninguén se lle escapa que o verán na comarca do Salnés é sinónimo de turismo, pero esta proposta foi máis aló do mero entretemento estacional. Os que se achegaron ás xornadas atoparon algo máis que un curso de vela: descubriron unha forma de entender o mar, a súa historia e a súa xente.
As cifras de participación e o ambiente xerado ao redor das actividades apuntan a que a iniciativa ten percorrido. Non parece casualidade que sexa precisamente en O Grove, con esa praia da Lanzada como testemuña muda de tantas historias de esforzo, onde a vela tradicional atopou o seu mellor altavoz.
