A Consellería de Medio Ambiente mobilizou os 86 concellos costeiros de Galicia e toda a cadea mar‑industria para plantar batalla ao último intento do Goberno central de reformar a normativa de Costas. O proxecto de real decreto que regula a xestión do risco de inundacións, en fase de información pública ata o próximo 15 de setembro, reabriu unha ferida que parecía pechada. A Xunta téñoo claro: o cambio de criterio técnico que propón o ministerio suporía, na práctica, unha ola de expropiacións en todo o litoral galego.
Non é menor o dato. O departamento que dirixe Ángeles Vázquez convocou aos alcaldes, aos representantes do sector pesqueiro e aos membros do Foro do Litoral para que remitan as súas alegacións ao Ministerio para a Transición Ecolóxica. A consellería considera que o texto, tal e como está redactado, ameaza directamente os intereses de miles de propietarios e de toda a economía vinculada á costa. “Van facer expropiacións a esgalla en todo o litoral”, advirten desde San Caetano.
O nudo do conflicto: a liña de deslinde
O corazón do problema está nun cambio técnico que, a simple vista, pode parecer menor. O ministerio pretende substituír o actual criterio de recorrencia da oleaxe polo da máxima onda rexistrada á hora de fixar a liña de deslinde do dominio público marítimo‑terrestre. Hoxe por hoxe, o Reglamento Xeral de Costas establece que ese límite se calcula tendo en conta o punto máximo alcanzado polas ondas nos maiores temporais coñecidos, sempre que ese nivel se repita polo menos cinco veces nun período de cinco anos. A nova proposta elimina esa condición de recorrencia e queda co dato máis extremo, o da ola máis alta xamais documentada.
A diferenza é abismal. Co criterio actual, unha vivenda situada a certa distancia da costa pode quedar fóra da zona de dominio público se as ondas non alcanzan ese punto con frecuencia. Co novo baremo, bastaría con que un temporal excepcional, deses que ocorren unha vez cada século, deixara a súa pegada nese lugar para que o terreo pase a ser considerado estatal. A Xunta denuncialo sen ambages: é unha fórmula para ampliar o dominio público marítimo‑terrestre sen necesidade de lei, pola porta de atrás dun decreto.
86 concellos en alerta
A mobilización non é casual. Galicia ten 86 municipios costeiros, dende A Guarda ata Ribadeo, pasando polas rías de Pontevedra, Arousa, Muros‑Noia, A Coruña, Ferrol e A Mariña. En todos eles hai núcleos de poboación, vivendas, negocios e explotacións mariñeiras que dependen dunha delimitación clara e estable do que é público e do que é privado. A incertitude que xera o novo decreto, adverten dende a consellería, paraliza investimentos, desincentiva a rehabilitación de vivendas e pon en risco a actividade de milhares de familias.
A cadea mar‑industria, que engloba dende a pesca ata a conserva, pasando polo marisqueo e a acuicultura, foi chamada a filas. O Foro do Litoral, un órgano de participación creado precisamente para abordar estes conflitos, servirá de altofalante para canalizar as alegacións. A Xunta quere que o ministerio escoite unha mensaxe unánime: non se pode xestionar o risco de inundacións a costa de expropiar aos galegos.
Un choque institucional de longo percorrido
Convén lembrar que non é a primeira vez que Galicia e o Goberno central chocan pola Lei de Costas. A reforma de 2013, impulsada polo Executivo de Mariano Rajoy, xa xerou tensións ao ampliar as concesións e prorrogar os dereitos dos propietarios. Pero o actual proxecto vai máis aló. Non se trata de regular as concesións, senón de redefinir o propio concepto do que é costa. E iso, nunha comunidade con máis de 1.500 quilómetros de litoral, ten consecuencias directas no terreo.
