Lóngara pon a proba a política local: o plan urbanístico como última saída

Poucas veces un documento de planificación urbanística concentra tanta tensión política como o Plan Xeral de Ordenación Municipal de Barreiros. O que en teoría é un instrumento técnico de ordenación do territorio converteuse, de golpe, no escenario onde se dirime o futuro de media ducia de vivendas de Lóngara ameazadas de demolición, e con el, a relación entre un goberno bipartito e unha oposición que decidiu tender a man.

O PP local anunciou que está disposto a respaldar a aprobación do plan xeral se con iso se abre unha vía capaz de evitar que seis familias perdan as súas casas. A oferta non é menor: supón resignar, polo menos en parte, o argumento de confrontación que a formación popular mantivera ata agora respecto á xestión municipal, para priorizar unha saída que ampare as vivendas dende o punto de vista urbanístico.

Un documento herdado, sete anos despois

A matiz que os populares introducen no debate é o do punto de partida. Ao seu xuízo, o traballo sobre o plan non arrincou de cero co actual equipo de goberno: a formación que hoxe está na oposición sostén que deixou o documento nun estado avanzado cando abandonou a alcaldía. Pasaron sete anos dende entón, e esa demora é precisamente o fío do argumento opositor: se o traballo xa estaba avanzado, que impediu culminalo?

A pregunta ten recorrido, porque os plans xerais non son papeis menores. Definen que solo é edificable, que construcións poden legalizarse e cales quedan fóra de ordenación, é dicir, condenadas a desaparecer. Cando unha vivenda queda fóra de ordenación, os seus ocupantes enfrontanse a unha situación de enorme incerteza: a casa existe, ás veces leva décadas en pé, pero o planeamento non a recoñece e o final do camiño adoita ser unha orde de derruba.

Despolitizar un problema de veciños

A mensaxe que chega dende as filas populares apela a que o conflito non se converta nunha batalla sobre o pasado, senón nun exercicio de xestión. A formación rexeita a polarización e reclama ao equipo de goberno que esgote todas as posibilidades legais dispoñibles antes de dar por perdidas as vivendas. Se existe unha fórmula dentro da legalidade que permita regularizar eses fogares, sostén os populares, a obriga do concello é estudala, e se esa fórmula pasa por aprobar o plan xeral, o seu grupo comprométese a facilitar o consenso necesario.

Non é un escenario frecuente na política local galega, onde a aprobación dos plans xerais adoita ser fonte de bloqueos máis que de acordos. Moitos concellos levan anos, mesmo décadas, funcionando con planeamento anticuado ou sen plans aprobados, precisamente porque os instrumentos de ordenación esixen maiorías amplas e compromisos sostidos no tempo. Que unha oposición ofrezca o seu apoio para desatascar un plan xeral é, en si mesmo, unha anomalía que convén subliñar.

O trasfondo: o valor dunha casa

Máis alá da pelea partidista, o caso de Lóngara toca unha cuestión que trascende ao concello. Os procesos de regularización urbanística chocan a miúdo con construcións levantadas en condicións que a normativa vixente non ampara, e detrás de cada expediente hai un fogar, un patrimonio familiar, ás veces o froito do esforzo dunha xeración enteira. Que a solución técnica exista pero dependa da vontade política de aprobar un planeamento pendente di moito de como se articula —ou se desarticula— a xestión do territorio na Galicia rural.