Un equipo de investigadores da Universidad de California en San Diego concluíu nun traballo publicado na revista Cell o 10 de marzo de 2026 que moitos virus capaces de provocar epidemias ou pandemias xa posúen, nos seus reservorios animais, a capacidade de infectar e transmitirse entre persoas sen necesitar mutacións adaptativas previas. O achado, que analiza a intensidade da selección natural antes e despois dos saltos zoonóticos, sitúa a exposición humano-animal e a detección temperá como factores decisivos para a orixe de brotes como o do COVID-19. A investigación suxire que a aparición de cambios xenéticos asociados á adaptación obsérvase sobre todo unha vez que a transmisión entre humanos se fai sostida. Esa conclusión condiciona a prevención e plantea novas prioridades para a vixilancia sanitaria global.

Os autores compararon xenomas e patróns evolutivos de episodios históricos de salto entre especies, incluíndo virus como a influenza A, o ébola e o SARS-CoV-2. A análise buscou sinais de selección natural que precedesen ao primeiro antepasado común das cepas humanas e, na maioría dos casos, non atopou evidencia clara dunha fase prolongada de adaptación en animais que precedese ao brote humano. En vez de mutacións especiais que preparasen o virus para infectar as persoas, a sinatura xenética de adaptación aparece con máis forza despois de que a transmisión humana se volva estable e extensa.

Segundo Joel Wertheim, un dos coautores, o resultado pon o foco no contacto entre persoas e reservorios animais como desencadeante principal de pandemias, máis que na necesidade de mutacións raras e complexas. Nunha nota de prensa o investigador subliña que, desde unha perspectiva evolutiva, o achado é consistente cun orixe zoonótico natural e coa expectativa de ausencia de sinais de selección en secuencias anteriores ao salto. A comunicación engade que a metodoloxía tamén pode detectar sinaturas propias de virus que foron manipulados ou propagados en laboratorio, o que outorga maior fiabilidade á aproximación para distinguir procesos naturais de manipulacións artificiais.

CONTENIDO PATROCINADO

Salado Golf & Beach Resort

Descubre la oportunidad de inversión más exclusiva del Caribe. Villas de lujo con retorno garantizado del 12% anual en Punta Cana.

Conoce más →

O estudo, asinado por Jennifer L. Havens e colaboradores, intenta achegar claridade a debates abertos sobre as orixes do SARS-CoV-2 e outros patóxenos emerxentes. Os autores afirman que non atoparon indicios de que a causa do COVID-19 estea moldeada por unha selección sostida en cultivo ou por unha evolución prolongada nun hóspede intermedio antes da súa aparición en humanos. Non obstante, subliñan que a ausencia de evidencia non equivale a unha proba definitiva e que a reconstrución completa dos eventos previos depende da dispoñibilidade e calidade das mostras xenómicas.

Entre as implicacións prácticas do traballo figura a necesidade de reforzar a vixilancia nos reservorios animais e nos puntos de contacto coas persoas, como mercados de fauna, granxas intensivas e actividades de manexo da fauna silvestre. Os investigadores defenden sistemas de monitorización continuada que combinen mostrexo xenómico, epidemioloxía e enfoques de «One Health» para detectar cambios en virus animais antes de que se establezan en poboacións humanas. Esta vixilancia, sosteñen, pode ser máis eficaz para previr pandemias que centrarse exclusivamente na busca de mutacións con potencial perigoso.

Os autores tamén sinalan que o seu método pode contribuír a identificar sinaturas evolutivas de virus que pasaron por procesos de cultivo ou selección artificial en laboratorio, unha ferramenta que axuda a desentrañar controversias sobre unha posible intervención humana no desenvolvemento de patóxenos. Esa capacidade de discriminación, matizan, non substitúe a investigacións epidemiolóxicas e históricas completas, pero engade unha dimensión xenética importante ao escrutinio científico.

Os expertos que comentan o artigo destacan, ademais, que as lagoas na vixilancia e no mostrexo rutinario da fauna silvestre limitan a precisión destas reconstrucións evolutivas. A resolución temporal e xeográfica das coleccións de secuencias condiciona cando e como aparecen os sinais de selección, de xeito que unha mellora substancial na cobertura de secuenciación sería necesaria para afinar as conclusións. Aínda así, opinan que a evidencia acumulada reforza a idea de que a interface entre humanos e animais é o punto crítico a controlar.

Para unha comunidade como a galega, onde a relación entre territorio, gandería e monte é intensa, o traballo achega unha lección clara: reducir o risco de novas zoonoses pasa por supervisar mellor as prácticas agrarias, as rutas comerciais de animais e as interaccións coa fauna silvestre, ademais de reforzar os mecanismos de detección precoz e a coordinación entre sanidade animal e humana. O estudo, accesible en Cell e citado co DOI https://doi.org/10.1016/j.cell.2026.02.006, plantea así un cambio de prioridades na prevención de pandemias que ten consecuencias directas para as políticas sanitarias e ambientais.