Mil árbores autóctonas para devolver a vida a O Courel tras os lumes

Unha asociación recentemente nada plantou un milleiro de especies autóctonas na comarca de O Courel, no sueste lucense, co dobre obxectivo de recuperar os ecosistemas danados polos incendios forestais do ano pasado e previr futuros lumes. A iniciativa, impulsada desde o val, naceu da impotencia que xeraron as lapas e da determinación de converter ese malestar en acción concreta.

De un tarro na recepción a unha asociación con conta propia

Poucas veces unha idea tan sinxela crece tan rápido. Todo comezou hai xusto un ano, cando o impulsor do proxecto —un coruñés asentado na zona desde hai uns poucos anos, onde desenvolve unha iniciativa turística— colocou un tarro para recadación de fondos na recepción común das súas dúas vivendas turísticas, Lar da Cima e A Barreira, no concello de Folgoso do Courel. O diñeiro que deixaban os hóspedes serviu para comprar as primeiras árbores. Nada máis. Sen subvencións, sen intermediarios.

A cousa non quedou aí. Ao difundir a proposta en redes sociais, os promotores comprobaron que moita xente quería colaborar sen necesidade de aloxarse nas casas. Aquel apoio inesperado obrigounos a formalizar o paso: crearon unha asociación co mesmo nome que o proxecto turístico e abriron unha conta bancaria propia. Nela recadouse prezo do importe necesario para acometer as plantacións previstas. A cifra fala por si soa: a cidadanía estaba disposta a pór diñeiro onde as administracións tardan.

Setecentos bidueiros nunha soa mañá

O primeiro impulso económico chegou no verán pasado e serviu de base para planificar o calendario de plantacións. As actuacións centráronse nuns terreos comunais de Seceda, unha das aldeas máis emblemáticas do val, coñecida polas súas paisaxes de montaña e o seu patrimonio etnográfico. A última xornada foi, ademais, a máis produtiva: nunha soa mañá, un grupo de voluntarios plantou 700 bidueiros.

Non é menor o dato da especie elixida. Os bidueiros, xunto con outras especies autóctonas, son árbores de crecemento rápido e gran valor ecolóxico para chans degradados, e a súa presenza contribúe a rexenerar o bosque mixto que caracterizou historicamente a montaña lucense. Á hora de elixir a zona de actuación, os impulsores tiveron en conta a presenza rexistrada de fauna salvaxe na área, coa intención de mellorar os ecosistemas e, ao mesmo tempo, contribuír á prevención de incendios. Cómpre recordar que unha masa forestal diversa, con frondosas, arde con menos virulencia que os monocultivos de coníferas e eucalipto que dominan boa parte da paisaxe galega.

O lume que calcinou milleiros de hectáreas

O detonante de todo foi o ano pasado, cando os incendios forestais arrasaron milleiros de hectáreas na comarca. O Courel, unha das xoias naturais de Galicia —declarada Reserva da Biosfera xunto con Os Ancares—, viu arder bosques e matogueiras que tardarán décadas en recuperarse por si soas. De aí a urxencia de intervir.

Quen coñece a comarca sabe que o monte cumpre alí unha función que vai máis alá da paisaxística: é pasto, é leña, é espazo comunal, é identidade. Por iso o feito de que as plantacións se fixesen en terreos comunais de Seceda ten un valor engadido. A recuperación do monte pasa polos seus propietarios colectivos, as comunidades de montes veciñais en man común, unha figura xenuinamente galega que neste caso cedeu o terreo para a repoboación.