O asfalto que queima: cando camiñar por Ourense se converte nun desafío térmico
O sol castiga sen piedade as rúas da capital ourensá, onde as superficies urbanas acumulan calor extremo e converten o simple feito de pasear nunha experiencia case insoportable durante as horas centrais do día.
A onda de calor que azouta estes días Galicia ten en Ourense un dos seus epicentros máis visibles. Non só polos termómetros que marcan temperaturas do aire por riba dos 40 graos, senón polo que ocorre debaixo dos pés dos viandantes. O chan da cidade, especialmente en zonas sen sombra, transfórmase nunha superficie que acumula a calor de forma alarmante, rozando os 60 graos nalgúns puntos.
Este fenómeno, coñecido como «illa de calor urbana», non é exclusivo de Ourense, pero aquí adquire unha dimensión particular pola configuración do seu casco urbano. Rúas estreitas, prowzas abertas sen arboredo, amplas explanadas de formigón e asfalto escuro actúan como auténticos acumuladores térmicos que liberan a calor durante horas.
O mapa da calor urbana
Os puntos máis críticos concéntranse en grandes superficies pavimentadas onde o sol incide de forma directa durante gran parte do día. As explanadas de Expourense e as inmediacións da comisaría da Policía Nacional foron identificadas como algúns dos lugares onde o chan alcanza temperaturas máis elevadas. Non é casualidade: son espazos abertos, sen vexetación nin elementos que xeren sombra, onde o formigón e o asfalto actúan como verdadeiros radiadores.
A situación agrávase porque, a diferenza da temperatura do aire, a do chan non se reduce significativamente pola noite. O formigón e o asfalto almacenan calor durante o día e libérana lentamente, o que provoca que o ambiente nocturno tamén sexa máis cálido. Este efecto ten consecuencias directas sobre a saúde: camiñar sobre superficies a 60 graos pode provocar queimaduras nas plantas dos pés, especialmente en nenos, persoas maiores ou quen levan calzado fino.
O paradoxa do urbanismo moderno
Resulta chamativo que, en pleno século XXI, con toda a tecnoloxía dispoñible para o deseño urbano, moitas cidades sigan repetindo padróns construtivos que agravan a calor. Grandes prazas de formigón, avenidas sen árbores, aparcadoiros de asfalto negro: todo iso contribúe a que a sensación térmica sexa moi superior á que marcan os termómetros oficiais.
Ourense non é unha excepción. A cidade foi gañando espazos pavimentados a custa de perder zonas verdes. Cada nova construción, cada reforma dunha rúa, cada ampliación dunha explanada suma metros cadrados de superficie que absorberán calor durante décadas. E mentres tanto, as árbores, que poderían mitigar este efecto proporcionando sombra e evaporando auga a través das súas follas, seguen sendo escasos en moitas zonas.
A pregunta que xorde é inevitable: están os plans urbanísticos tendo en conta o cambio climático? Porque o que antes era un verán caloroso pero soportable, agora estase convertendo nunha situación límite durante cada vez máis días ao ano.
Medidas que parecen obvias pero non chegan
Existen solucións coñecidas e probadas. Os pavimentos reflectantes, que en lugar de absorber a calor lla devolven á atmosfera, poden reducir a temperatura do chan entre 5 e 10 graos. As cubertas vexetais en edificios e marquesiñas de paradas de autobús tamén axudan. E, por suposto, plantar árbores en todas as ubicacións posibles non só proporciona sombra, senón que mellora a calidade do aire e reduce o estrés térmico.
Con todo, estas medidas requiren investimento, planificación e, sobre todo, vontade política. Non abonda con declarar alertas laranxas ou recomendar á poboación que non saia á rúa en determinadas horas. A cuestión de fondo é se as cidades están preparadas para un clima que xa non é o de hai trinta anos.
Mentres tan
