Un 17 de setembro: duas vidas dedicadas á escena e á imaxe galega
O calendario cultural galego guarda no 17 de setembro dous nacementos que, con apenas dous anos de diferenza, viron a engrosar unha mesma tradición: a dos que escolleron as táboas, a interpretación e a creación escénica como forma de expresión dende Galicia. Hoxe recordamos a Xesús Emilio Pisón Villapol e a Nancho Novo, dous nomes que ilustran camiños distintos dentro da arte dramática.
Xesús Emilio Pisón Villapol, o oficio de escribir teatro
En 1954 nacía Xesús Emilio Pisón Villapol, dramaturgo galego. A súa figura pertence a esa xeración de creadores que entenderon o teatro como un espazo propio da cultura galega, digno de ser escrito, representado e pensado en e desde o idioma e a experiencia do país. A dramaturxia é, entre as artes escénicas, quizais a máis silenciosa na súa labor: trabállase na soidade da escritura, pero atopa o seu sentido pleno no escenario, na voz dos actores e na mirada do público. Recordar o nacemento de Pisón Villapol é, polo tanto, recordar tamén a importancia daqueles que constrúen os cimentos do teatro coa palabra escrita, sostendo o repertorio escénico galego.
Nancho Novo, unha cara e unha voz recoñecibles
Dous anos despois, en 1958, nacía Venancio Novo Cid-Fuentes, coñecido por todos como Nancho Novo, actor e músico galego. A súa doble condición de intérprete e músico fala dunha vocación ampla, que abarca tanto a interpretación como a creación sonora. Nancho Novo converteuse nun dos eses nomes que o público recoñece de inmediato, unha cara familiar que acompaña a varias xeracións de espectadores. A súa traxectoria pon de relevo algo esencial: a presenza de actores galegos que souberon manter unha identidade propia ao tempo que desenvolvían unha carreira intensa no mundo da interpretación.
Dos camiños, unha mesma escena
Que ambos nacementos se celebren con apenas dous anos de distancia invita a pensar nas distintas maneiras de habitar o teatro. Pisón Villapol representa a figura do dramaturgo, o autor que concibe a obra; Nancho Novo, a do intérprete que a encarna ante o público. Ambos oficios necesítanse e complétanse: sen textos non hai repertorio, e sen intérpretes os textos non chegan á vida escénica.
A cultura galega contemporánea sostense precisamente sobre esta diversidade de talentos: escritores escénicos, actores, músicos. Cada efeméride como a de hoxe é unha oportunidade para reivindicar esa herdanza viva e para achegar a novas xeracións os nomes que a fixeron posible. Neste 17 de setembro de 2026, recordamos o nacemento de dous galegos que dedicaron a súa vida a contar historias, cada un dende o seu lugar: un dende o papel e a pluma, o outro dende o escenario e a música.
Fonte das efemérides: Wikipedia en gallego — 17 de setembro.
