A alcaldesa de Santiago, Goretti Sanmartín, anunciou este mércores que levará ao próximo pleno municipal unha moción conxunta do BNG e de Compostela Aberta para instar á Xunta de Galicia a asumir responsabilidades e activar con urxencia a retirada dos residuos acumulados na canteira de Miramontes, na parroquia de Guixoa. A petición chega tras a sentenza firme da Audiencia Provincial da Coruña que condenou a Tecnosolos Galaicos por un delito contra o medio ambiente, e pretende forzar á administración autonómica a publicar prazos concretos para a restauración ambiental da zona.
A moción municipal e a demanda dun calendario
Na rolda de prensa de presentación da moción, Sanmartín subliñou que o Concello se implicou «activamente desde o inicio do conflicto», promovendo «todos os procedementos posibles» para protexer a saúde e os dereitos da veciñanza. Á falta dunha iniciativa clara por parte da Xunta, a alcaldesa busca que o pleno municipal respalde as reivindicacións da Plataforma de Afectados pola Canteira de Miramontes e de Ferusa, a entidade que vén acompañando os veciños na tramitación e na denuncia pública.
O núcleo da petición é simple na súa formulación pero complexo na súa execución: que a Xunta faga público un calendario con prazos para a retirada do material depositado e para a restitución ambiental do espazo, ademais de informar «de todos os riscos» e explicar as fórmulas previstas para evitar novos impactos. «O que esiximos é que a Xunta faga público un calendario, que poña prazos e que diga cando se vai retirar ese material, e cando se vai proceder á restauración ambiental da zona», afirmou a rexidora, en declaracións en galego que resumen a impaciencia que senten as familias de Guixoa.
A alcaldesa tamén lembrou que a sentenza contra Tecnosolos é firme, o que, na súa opinión, fai inaceptable que aínda non exista unha solución ambiental definitiva. «Mentres se manteñan aí materiais depositados vai continuar a preocupación e os riscos para a veciñanza», engadiu, unha advertencia que recolle a frustración acumulada tras anos de denuncias, análises e concentracións veciñais en torno á antiga canteira transformada en vertedoiro.
Que implica a condena e quen debe actuar
A condena da Audiencia Provincial abre a vía penal para a responsabilidade da empresa condenada, pero non substitúe o papel que ten atribuído a administración pública en materia de xestión de residuos e restauración de espazos degradados. En Galicia, a Xunta é a autoridade competente para autorizar, controlar e, en última instancia, coordinar a intervención en casos de impacto ambiental desa natureza. Por iso Sanmartín centra a súa presión na administración autonómica: o Concello non dispón das competencias nin, na maioría dos casos, dos recursos financeiros para levar a cabo a retirada e a descontaminación a grande escala.
Tamén existe, en paralelo, a vía civil para reclamar custos de reparación e a obriga de garantir a seguridade da poboación afectada. Fontes do movemento veciñal insisten en que a presenza de residuos, ademais da cuestión xurídica, supón riscos reais: cheiros, po, posible lixiviación cara a acuíferos e afección a terreos agrícolas próximos. Non é a primeira vez que comunidades rurais da provincia alertan sobre este tipo de problemas; a memoria ambiental da comarca inclúe episodios de peche de pozos, análises de solos e reclamacións pola perda de valor das vivendas.
Historia local e expectativas veciñais
A canteira de Miramontes leva anos no foco do debate público en Santiago. Aos ollos dos veciños de Guixoa, a sentenc
