A aposta pola calidade sostén o prezo da pataca de A Limia

Os produtores de A Limia enfróntanse na campaña de 2026 a unha caída pronunciada do prezo da pataca no mercado, que sitúa o produto fóra de contrato en torno a 12 céntimos por quilo, moi por debaixo dos custos de cultivo. Na comarca ourensá, só aquelas parcelas amparadas pola indicación xeográfica lograron colocarse en acordos que rondan os 35 céntimos por quilo, grazas á demanda do selo de calidade. A combinación de oferta estranxeira, problemas climatolóxicos e contratos reducidos explica por que moitas vendas non cobren o investido.

A perda de valor respecto a exercicios anteriores é notable: entre 2023 e 2024 o quilo chegou a pagarse preto de medio euro nalgúns momentos, unha referencia que hoxe parece xa lonxana para quen vende fóra de acordos formais. Agricultores consultados sinalan que as vendas ao marxe do sistema de contratos pecháronse a prezos que non permiten cubrir os gastos, e que a persistente chegada de lotes do exterior está a presionar aínda máis a cotización. O mercado nacional, con importantes envíos desde Francia, reduciu o marxe de manobra dos produtores da Limia.

José Manuel Gómez, presidente da indicación de calidade, subliña que os contratos xestionados pola entidade si se cumpriron e que a maioría dos acordos deste ano se fixaron entre 30 e 40 céntimos o quilo. Con todo, advirte de que os que non están amparados polo selo venden por debaixo do custo, que el sitúa en torno a 25 céntimos por quilo. Gómez explica tamén que as inundacións rexistradas en febreiro agravaron a situación económica, porque a excesiva humidade obriga a repetir labores e a incrementar insumos.

Os terreos da Limia seguen con charcos en parcelas que deberían estar xa preparadas para a colleita e outras tarefas, o que atrasa os traballos e eleva a man de obra. Varias explotacións terán que asumir gastos extraordinarios para recuperar a estrutura do solo e repoñer elementos arrastrados pola auga, o que incrementa aínda máis o punto de equilibrio económico. En parcelas de colleita manual, calculan que recoller variedades como a Kennebec por debaixo de 30 céntimos resulta claramente deficitario.

Os produtores que optan pola certificación da IXP ven nela un amortecemento fronte ao desprazamento xeral, e nos últimos anos o número de fincas adheridas creceu. Entre eles figura Antonia Calvo, de “A Casa da Pataca”, que dedica a maior parte da súa colleita á calidade e confirma que o custo real de produción inclúe a man de obra e outros gastos que empurran o umbral de rendibilidade ao alza. Para quen traballan co selo, os contratos ofrecen unha garantía relativa, pero non bastan para salvar a todos os agricultores se o mercado xeral continúa en descenso.

A comarca afronta ao mesmo tempo unha transformación na súa infraestrutura de rega: en A Limia está en marcha unha inversión superior aos 40 millóns de euros destinada a un novo sistema que aspira a estabilizar a produción a medio prazo. A pesar diso, moitos produtores mostran escepticismo sobre a viabilidade de relevar xeracións nas explotacións se as cotizacións non melloran, e alertan de que a modernización dos regadíos non compensa perdas permanentes no prezo de venda.

O temor agrávase pola entrada de grandes volumes de pataca estranxeira, principalmente procedente de Francia, e pola inquietude ante posibles acordos comerciais internacionais como Mercosur que poderían introducir produto a menor custo. Algúns agricultores pronostican unha caída adicional e chegan a afirmar que poderían verse obrigados a vender a prezos mínimos de arredor de oito céntimos o quilo se a presión importadora non se frea. Esa expectativa alimenta a incerteza e replantea a estratexia a curto prazo de moitas explot