A secura aperta en Lugo: o Miño e o Sil sécanse mentres chega a prealerta

A falta de chuvia prolongada durante a primavera e o comezo do verán pasou factura. Os cauces das concas do Miño, o Sil e o Cabe rexistran actualmente un descenso drástico nas súas reservas, obrigando ás autoridades hidráulicas a decretar o nivel de prealerta por seca en toda a demarcación. A situación, directamente ligada a un déficit histórico de precipitacións, empurra aos concellos a implementar medidas inmediatas de aforro e a restrinxir o uso da auga.

Un déficit de chuvia que asusta

Poucas veces os datos meteorolóxicos amosan unha seca tan acentuada no interior de Galicia. As precipitacións rexistradas nos últimos cinco meses, contados desde o final do ciclo de borrascas a finais de febreiro, foron un 49% inferiores ao habitual para o período comprendido entre marzo e xullo. É unha cifra que fala por si soa. A ausencia dos chubascos habituais da estación húmida deixou o terreo hipersaturado de sede, incapaz de alimentar os acuíferos e as correntes superficiais.

Cómpre lembrar como se chegou a este escenario. Os meses de xuño e xullo caracterizáronse por ser excepcionalmente cálidos e secos, un padrón que se estendeu de xeito contundente durante o inicio do mes de agosto. As consecuencias son visibles para calquera que se asome ás pontes da provincia. O nivel dos ríos da demarcación pechou o pasado mes de xullo cun caudal circulante un 45% inferior aos niveis normais para esta época do ano.

O alcance do nivel amarelo

A medida adoptada pola Confederación Hidrográfica Miño-Sil (CHMS) non leave títere con cabeza. A declaración de prealerta, catalogada como nivel amarelo, afecta a todos os concellos da demarcación en Galicia, abranguendo unha ampla zona da provincia de Lugo e parte da de Ourense. Únicamente sálvanse deste estatuto, por agora, os cauces correspondentes ao Sil superior, unha excepción xeográfica que cómpre resellar, pero que non mitiga a gravidade xeral do panorama hidráulico.

Para activar este protocolo, o organismo de conca reuniu ao seu oficina técnica de secas. A resolución dita escenarios previsibles de escaseza nun futuro próximo, o que obriga ás administracións locais a tomar cartas no asunto de xeito urxente. O risco de que os abastecementos urbanos poidan verse comprometidos se non chove de forma abundante nas próximas semanas é a principal preocupación.

Restricións inminentes para os usos da auga

Ninguén se leva as mans á cabeza por sorpresa. A ninguén se lle escapa que os concellos deben liderar agora unha campaña de concienciación sen precedentes. A chamamento institucional é claro: extremar o aforro de auga e priorizar os usos esenciais. As limitacións impostas polo organismo confederal céntranse directamente na prohibición de destinar auga potable a tarefas secundarias.

Difícil ver nos próximos días a operarios esfregando as rúas ou regando os campos deportivos municipais con auga da rede. Estas prácticas, consideradas un desperdicio inasumible no contexto actual, quedan restrinxidas baixo o paraugas do nivel amarelo. O obxectivo inmediato da CHMS é garantir o consumo humano e protexer o ecosistema fluvial antes de que o déficit hídrico colapse as infraestruturas.

Demasiado tempo sen chuvias nunha comunidade acostumada ao abandono hídrico. A conca do Miño-Sil, unha das máis extensas do noroeste peninsular, enfróntase a un verán complicado. O certo é que as dinámicas climáticas apuntan a ciclos de seca cada vez máis prolongados e severos. Toca adaptarse a esta realidade. Están preparadas as infraestruturas galegas para resistir encoros ao 45% da súa capacidade, ou seguiremos mirando ao ceo agardando que a climatoloxía arranxe o que a planificación non soubo prever?