Ley de IA en España: multas millonarias y diez prohibiciones

A intelixencia artificial xa ten o seu marco legal en España. A nova lei, que transpón a normativa europea, establece dez sistemas considerados de risco inaceptábel e un réxime sancionador que pode alcanzar os 35 millóns de euros ou o 7 % do volume de negocio global. A súa aplicación será supervisada dende a Axencia Española de IA, con sede en A Coruña.

Dez usos vetados

A ninguén se lle escapa que o desenvolvemento da intelixencia artificial foi máis rápido que as leis. Con esta normativa, o Goberno pretende poñer orde nun sector que move millóns. A lista dos dez sistemas prohibidos é tajante: calquera ferramenta que manipule o comportamento humano de forma subliminal, que explote vulnerabilidades de colectivos especialmente protexidos, ou que clasifique persoas segundo a súa conduta social queda automaticamente fóra da legalidade.

Convén lembrar que tamén se vetan os sistemas de identificación biométrica en tempo real en espazos públicos, salvo excepcións moi tasadas vinculadas á seguridade nacional. Tampouco se permiten os sistemas que extraen emocións no traballo ou no ámbito educativo, nin os que crean bases de datos masivas de recoñecemento facial a partir de internet ou gravacións de videovixilancia. En total son dez categorías, definidas co obxectivo de blindar os dereitos fundamentais fronte a un uso descontrolado da tecnoloxía.

Non é menor o dato de que a lei inclúe a obriga de que calquera sistema de alto risco sexa avaliado por un organismo notificado antes de saír ao mercado. Demasiado tempo se esperou para ter regras do xogo claras. Basta con mirar o que ocorre xa cos algoritmos que deciden desde a concesión dun préstamo ata unha contratación laboral.

Multas que marcan un antes e un despois

As cifras falan por si mesmas. As sancións económicas previstas poden alcanzar os 35 millóns de euros para as infraccións máis graves, unha cantidade que duplica o establecido na normativa de protección de datos. O porcentaxe sobre o volume de negocio anual global, ata o 7%, supón un aviso serio para as grandes corporacións tecnolóxicas.

As faltas clasifícanse en leves, graves e moi graves. Entre as primeiras, a falta de transparencia ou documentación pode custar ata 5 millóns. As moi graves, como o uso dun dos sistemas prohibidos, disparan a multa. O Goberno quixo así enviar unha mensaxe clara: non haberá tolerancia con quen xogue ao límite da ética. Desde fontes ministeriais apuntan que se busca disuadir máis que recadar.

Alí está a clave: as empresas, especialmente as que operan en sectores como a banca, a sanidade ou o asegurador, terán que revisar os seus algoritmos e certificar que cumpren coa lei. Non parece casualidade que a Axencia xa estea recibindo consultas de compañías que queren adiantarse a posibles sancións. O medo á multa actúa como motor de cumprimento.

Unha axencia con sabor galego

Difícil entender esta lei sen a Axencia Española de Supervisión de IA, o organismo encargado de vixilar o seu cumprimento. A súa sede, na antiga Fábrica de Tabacos de A Coruña, non é un detalle menor. Galicia convértese así no centro neurálxico da supervisión algorítmica en España.

As instalacións, rehabilitadas para acoller a uns 50 empregados iniciais, irán medrando a medida que aumenten as competencias. Os que traballan alí destacan que é a primeira axencia deste tipo en toda a Unión Europea. Desde alí emitiránse certificacións, investigaranse posibles infraccións e coordinaranse as actuacións co resto de autoridades europeas.