Lugo rectifica o IBI de 4.300 parcelas rústicas tras anos de sobrecusto

O Concello de Lugo anunciou unha medida que afecta a miles de propietarios do rural: devolverá o diñeiro cobrado de máis no Imposto de Bens Inmobles (IBI) a uns 4.300 terreos de solo rústico. A decisión chega despois de que estes terreos, situados en áreas de expansión non ordenada, tributasen coma se fosen urbanos, aínda que cun coeficiente redutor. O acordo acadado co Catastro permitirá iniciar un procedemento de oficio a partir de setembro para regularizar a situación.

A alcaldesa, Elena Candia, compareceu este xoves xunto ao edil de Urbanismo, Ramón Cabarcos, para explicar os detalles. O proceso, que se alongará uns dous meses, notificará aos afectados a posibilidade de reclamar a devolución. O goberno local busca unha fórmula de compensación automática para axilizar os trámites. As contías, segundo avanzou a rexedora, non serán elevadas, pero corrixen un desaxuste que se arrastraba desde a aprobación definitiva do Plan Xeral de Ordenación Municipal (PXOM).

Un problema enquistado desde o 5% do PXOM

A orixe desta situación remóntase á aprobación do 5% pendente do PXOM, un trámite que estivo bloqueado durante anos. Esa porcentaxe, que completaba a ordenación urbanística do municipio, deixou nun limbo fiscal a miles de parcelas. Ao non estaren claramente clasificadas como rústicas, o Concello gravounas como urbanas, aplicando un coeficiente redutor que, a pesar de todo, resultaba superior ao que correspondía legalmente.

A alcaldesa foi clara ao recoñecer o erro: «Non era razoable facer pagar aos propietarios como se dispuxesen dun solo urbano consolidado cando, na práctica, eses dereitos urbanísticos non existían». A medida corrixe, segundo as súas palabras, «unha inxustiza fiscal que afectaba a multitude de propietarios da nosa zona rural». A mensaxe é rotundo: os veciños pagarán polo que realmente teñen, non por expectativas urbanísticas que nunca se materializaron.

Non é menor o dato de que xa existen sentenzas do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia (TSXG) que avalan esta reclamación. De feito, algúns propietarios emprenderan accións xudiciais pola súa conta. Agora, o Concello opta por unha solución colectiva para evitar máis litixios e devolver a confianza aos contribuíntes do rural.

Devolución automática e prazos axustados

O procedemento arrincará en setembro. O Catastro iniciará a revisión de oficio e, nun prazo de dous meses, notificará aos propietarios afectados. A partir de aí, o Concello estuda a fórmula máis áxil para devolver o diñeiro. A opción preferida é a compensación automática, aínda que non se descarta a devolución directa se a normativa o permite.

A alcaldesa espera que o próximo ano a situación estea completamente corrixida. Isto significa que, para o exercicio de 2027, os propietarios destas 4.300 parcelas pagarán o IBI que realmente lles corresponde, o de solo rústico. A cifra fala por si soa: 4.300 familias que deixarán de pagar un imposto inxusto.

Este movemento enmárcase nunha estratexia máis ampla do goberno local por sanear as contas e evitar problemas coa Seguridade Social. Hai apenas uns días, o Concello aboou 33.000 euros a este organismo para non perder unha subvención de 150.000 euros. A disciplina fiscal, parece, é unha prioridade.

Reaccións e contexto político

O anuncio non estivo exento de polémica. O PSOE local cuestionou a forma en que se xestionou o convenio deportivo anunciado por Candia, aínda que a alcaldesa defende que todas as decisións se toman con criterios de eficiencia e xustiza. Neste caso, a rectificación do IBI é un xesto cara ao rural, un sector que a miúdo se sente esquecido polas administracións.