Melón respira: a noite de lume queda acoutada e baixo vixilancia

Hai unha palabra que, no vocabulario dos incendios forestais, adoita malinterpretarse: estabilizado. Non significa apagado, nin moito menos dar as costas ao monte. Significa que as lapas deixaron de gañar terreo e que os equipos consideran o perímetro domado, pero tamén que comeza a fase máis paciente e silenciosa de calquera sinistro: a vixilancia. Iso é exactamente o que ocorre estas horas en Melón, no sur da provincia de Ourense.

O incendio declarouse coa noite xa caída sobre a vila, en plena festividade de mediados de agosto, e durante horas mantivo en tensión os equipos de extinción, que traballaron de forma intensa para pechar o perímetro antes de que a orografía ou o vento complicasen a operación. Pouco antes das doce da noite —ás 23.06, segundo o parte— chegou a confirmación que se buscaba desde o primeiro aviso: lume quieto. Estabilizado.

Cinco hectáreas de monte arrasadas

O balance da superficie afectada cífrase en torno ás cinco hectáreas, de acordo cos partes oficiais actualizados. Non é unha cifra desdeñable —equivale a varios campos de fútbol de matogueira e arborado—, pero tampouco alcanza a categoría de gran sinistro, algo que, co bosque galego en plena época de alta combustibilidade, só pode explicarse pola rapidez da resposta. Convén lembrar que os primeiros avisos desa mesma xornada falaban de catro hectáreas; o reconto definitivo quedou en cinco, o que dá unha idea de como evolucionou a fronte durante as horas máis decisivas.

Estabilizado non é o mesmo que extinguido

Na xestión de emerxencias, a escala avanza chanzo a chanzo: un incendio pasa de activo a estabilizado, despois a controlado e, por último, a extinguido. Cada chanzo implica menos risco, pero tamén máis comprobación. Por iso os labores en Melón non se levantaron: os rescoldos poden sobrevivir días baixo a cinza, agochados en tocos ou en acumulacións de materia orgánica, e reaparecer cando ninguén o espera, avivados pola calor do mediodía ou por unha brisa que ata entón parecía inofensiva.

Esas reaparicións —as chamadas reproducións— son a pesadilla de calquera dispositivo: unha fronte que se daba por historia pechada pode reabrirse horas despois e sorprender unha zona que xa relaxara a garda. De aí que a fase de vixilancia se prolongue ata que o parte indique, sen matizes, que o incendio está extinguido.

O lume que nace de noite, o máis incómodo

Un detalle do sinistro merece subliñado: declarouse de noite. A escuridade complica todo —terreo ilexible, accesos difíciles, marxe reducido para os medios aéreos— e converte cada decisión nunha carreira contra o reloxo. Que a estabilización chegase o propio sábado no que se produciu o aviso suxire un ataque temperán e coordinado, aínda que o parte oficial non detalla os medios empregados nin as causas da orixe, que de momento non trascenden.

A causa? Convén non especular mentres non haxa datos. Pero o contexto si permite unha reflexión: o mes de agosto atopa a matogueira galega tras semanas de seca e calor, coa vexetación en mínimos de humidade. Nese escenario, a diferenza entre cinco hectáreas e cinco mil pode reducirse a un puñado de horas e á predisposición do vento.

Agosto, o mes que non perdona

A experiencia acumulada nos veráns galegos ensina que o lume forestal non é un accidente illado, senón un fenómeno estacional con patróns repetidos: noites de aviso, madrugadas de traballo e territorios que amencen cambiados. Cada estabilización como a de Melón é, no fondo, unha vitoria provisional nunha guerra longa, a que se libra cada ano entre a velocidade dos dispositivos e a vulnerabilidade dun monte xestionado durante décadas con criterios discutibles.