Hai problemas que acaban parecendo normais por pura insistencia. Cando un feito se reproduce con suficiente asiduidade, deixa de provocar alarma e empeza a formar parte da paisaxe cotiá. Ese é, precisamente, o punto no que se atopa o barrio ourensán de A Ponte, onde os asaltos a vehículos aparcados deixaron de ser unha anomalía para convertirse nunha constante con anos de recorrido ás costas.
A voz de alarma mantena acesa a asociación de veciños Ponte Canedo, que vén advertindo dunha deterioración sostida da seguridade na zona. Non é unha impresión pasaxeira: o colectivo sitúa o arranque desta espiral hai uns cinco anos e describe unha curva que, lonxe de aplanarse, non deixa de medrar. A pasada semana quedou evidencia á vista de todos: un turismo coa lúa feita anacos, estacionado en plena vía, imaxe que condensa media década dunha mesma historia que se repite case cada semana.
Unha tapa de saneamento e un botín de derruba
O modus operandi revela un grao de improvisación desconcertante. Quen cometen estes feitos botan man do propio mobiliario urbano: arrincan unha tapa de rexistro da rede de sumidoiros e emprégana a modo de obxecto contundente contra a lúa do vehículo. Despois, un baleirado rápido do interior. E o repartimento do botín dibuxa un perfil cando menos inquedante: xunto a diñeiro ou efectos con certo valor, tamén desaparecen mercadorías mínimas, ata o punto de que chegaron a subtraer simples lámpadas.
Ese detalle, aparentemente anecdótico, é quizais o máis elocuente de todos. Que alguém asuma o risco dun delito por un obxecto de valor case nulo admite, cando menos, dúas lecturas: unha necesidade urxente ou unha desinhibición absoluta fronte ás consecuencias. En ambos os escenarios, o diagnóstico para o barrio é igual de grave.
Do coche ao mostrador: o problema esténdese
E o fenómeno non queda circunscrito aos vehículos. Segundo reflicte o colectivo veciñal, varios comercios do contorno, con especial incidencia na hostalaría, padeceron episodios semellantes ao longo dos últimos tempos. A extensión do patrón importa, e moito: cando o obxectivo salta do aparcamento ao local comercial, o que antes podía parecer un golpe oportunista comeza a asemellarse a un circuíto con lóxica propia.
Ventás rotas, case en sentido literal
A criminoloxía leva décadas advertindo dun efecto perverso: as pequenas desordes visibles, se ninguén as corrixe, funcionan como invitación a desordes maiores. É a célebre teoría das ventás rotas, formulada por James Q. Wilson e George L. Kelling nos anos oitenta. En A Ponte a metáfora vólvese dolorosamente concreta: cada lúa destrozada que amence na rúa sen resposta á vista actúa como un aviso de que alí ninguén vixia. E ese aviso, co paso do tempo, chama a novas portas.
Cando o delito menor se repite sen freo, deixa de ser menor: convértese no termómetro do que unha cidade está disposta a tolerar.
Facturas que ningún parte policial recolle
O custo real desta sangría lenta supera con moito a lista de obxectos subtraídos. Á reposición de cristais —que as pólizas de seguros adoitan cubrir con franquicia, cando non a exclúen expresamente— súmanse as horas perdidas, as xestións, os talleres e, sobre todo, un interrogatorio silencioso que se instala nas decisións diarias: onde deixar o coche, que pode quedarse á vista, por que rúa convén moverse de noite. A isto engádese un risco colateral apenas comentado: unha tapa de rexistro arrincada e abandonada sobre o asfalto é tamén unha trampa potencial para peóns e pneumáticos. A factura, en calquera caso, págaa primeiro quen a sofre.
A pregunta que a veciñanza lanza cara a fóra
Que queda por facer cando un problema leva cinco anos sobre a mesa?
