Un fallo na catenaria á altura do concello ourensano de O Irixo mantivo durante dúas xornadas consecutivas a media Galicia pendente do cadro de horarios. Os viaxeiros que o xoves se amontoaron na estación de Ourense buscando alternativas de transporte viviron o segundo acto dun problema detectado o mércores, cando unha incidencia na infraestrutura eléctrica alterou o percorrido dun convoy entre Ourense e Santiago. A avería, segundo adiantou La Voz de Galicia, arrastrou atrasos de polo menos vinte minutos nos servizos de alta velocidade e de longo percorrido durante toda a xornada posterior.
A orixe do caos: un punto sensible na rede
O Irixo. Poucas veces un concello de pouco máis de mil habitantes concentra tanto problema logístico. Situado na comarca do Carballiño, polo seu termo pasa un dos trazados máis estratéxicos do ferrocarril galego: a conexión entre Ourense e Santiago, eixo fundamental do corredor atlántico e porta de entrada á rede de alta velocidade dende o interior.
O mércores detectouse unha incidencia na catenaria —o sistema de cables eléctricos que alimenta os trenes— durante o percorrido dun servizo comercial. A partir de aí, o efecto dominó foi inmediato. Renfe e Adif tiveron que axustar circulacións, reducir velocidades no tramo afectado e reorganizar o tráfico dunha das liñas con máis demanda de Galicia, especialmente en plena tempada estival.
O dato é elocuente. Non é unha vía secundaria nin un ramal comarcal. É a columna vertebral do transporte ferroviario entre o sueste galego e a fachada atlántica. Calquera incidencia nese punto ten consecuencias directas nos principais núcleos de poboación.
AVE, Avlo, Alvia, Avant e rexionais: ningún servizo se salvou
A magnitude da falla saltou á vista na composición dos servizos afectados. Cando unha avaría afecta a só un tipo de tren, adoita indicar un problema puntual e xestionable. Pero aquí caeron todos: AVE, Avlo, Alvia, Avant e trenes rexionais. Toda a gama de Renfe en Galicia tocada por unha mesma incidencia de catenaria.
Demasiado para ser un problema menor. Que os servizos de alta velocidade —teoricamente os máis protexidos— e os rexionais —os que sostén a mobilidade diaria no rural— compartisen atrasos revela ata que punto o sistema ferroviario galego depende de puntos críticos cuxa rotura paraliza toda a cadea.
Os atrasos de polo menos vinte minutos poden parecer modestos comparados cos habituais colapsos do corredor mediterráneo, pero nunha rede como a galega, onde as frecuencias son limitadas e as alternativas por estrada escasas nalgúns tramos, esa demora tradúcese en conexións perdidas, en transbordos fallidos e en viaxeiros varados en estacións que non están preparadas para absorber acumulacións de viaxeiros durante horas.
Ourense, epicentro da incomodidade
A estación de Ourense converteuse no escenario máis visible do desaxuste. Os seus pasaxeiros, á espera de solucións de transporte, tiveron que armar a súa paciencia durante dúas xornadas mentres se traballaba na reparación da catenaria danada. Non é a primeira vez que a infraestrutura ourensana asume o peso dun fallo que non se orixinou nas súas vías. A posición xeográfica da cidade —nudo de comunicacións entre o norte de Portugal, o sur de Galicia e a meseta— convértea no lugar onde os problemas da rede se fan máis visibles.
A ninguén lémoselle que o ferrocarril galego leva décadas de infraestruturas precarias, deseñadas para outra época e adaptadas a marchas forzadas para encaixar a alta velocidade. A modernización do trazado supuxo investimentos millonarios.
