Ourense, máis dun día sen liña: cando o plan B tamén falla

Hai enxeñaría que só se fai visible cando fracasa. A poboación de Ourense leva comprobándoo desde a noite do xoves, cando milleiros de fogares, comercios e ata servizos básicos quedaron á vez sen teléfono fixo nin Internet. Superadas as vinte e catro horas de incidencia, a conexión seguía sen restablecerse ao peche desta información, convertendo o que debía ser unha anomalía técnica nunha pequena lección sobre o fráxil que pode ser aquilo que damos por definitivo.

Dous lumes á vez e un sistema que non o contemplaba

A orixe do apagón digital remite a unha casualidade especialmente desafortunada. Arredor das dez da noite do xoves coincidiron dous sinistros separados por moitos quilómetros: un incendio nunha subestación eléctrica en Vigo e un lume de monte en Penarrubia, concello lucense. Ningún dos dous, por separado, tería por que derrubar unha rede de telecomunicacións moderna. Xuntos consiguírono.

Porque o problema non foi tanto a virulencia dos sinistros como a súa simultaneidade. Os sistemas de continxencia están pensados para absorber un fallo, non unha acumulación deles. Cando dous incidentes independentes golpean á vez, a marxe de manobra desaparece e a avaria deixa de ser puntual para converterse en estrutural.

O anel que debía protexerse só

Aquí entra o detalle máis incómodo do episodio. O operador afectado, R, desprega un circuito pechado de fibra que enlaza entre si os grandes núcleos urbanos de Galicia. A lóxica desa arquitectura é elemental: se un tramo queda cortado, o sinal pode rodear o punto danado e chegar ao destino polo camiño longo. En teoría, romper a comunicación esixiría romper o círculo en dous sitios distintos.

Exactamente iso foi o que ocorreu. A compañía describe o sucedido como un escenario excepcional na súa rede de fibra, e non lle falta razón no formal: os dous percorridos dispoñibles resultaron danados de forma simultánea e o mecanismo de continxencia, deseñado precisamente para o día en que algo falla, atopouse con que fallaba todo á vez. A redundancia protexe contra o accidente, non contra a mala sorte duplicada.

Queda ademais unha pregunta técnica que o episodio deixa sobre a mesa: se dúas vías supostamente independentes puideron caer por dous lumes diferentes, ata que punto eran independentes de verdade? A xeografía galega, con traxectos que comparten corredores, pasos de montaña e dependencia da rede eléctrica, pode ofrecer menos diversidade real de rutas da que suxiren os esquemas en papel.

Sete marcas comerciais, unha mesma fibra

O impacto tampouco se limitou á carteira propia do operador. A incidencia arrastrou a sete compañías do sector, un dato revelador: boa parte da competencia que o consumidor percibe no mercado é só aparente, porque varias marcas venden o seu servizo sobre os mesmos fíos físicos. Cando esa infraestrutura común tropeza, tropezan todas xuntas.

É o reverso dun modelo pensado para a eficiencia. Compartir redes evita duplicar custos e acelera o despregamento, pero concentra o risco: un único punto de quebra pode proxectarse sobre un abano enteiro de operadoras e, a través delas, sobre fogares, empresas e equipamentos que non elixiron a R, senón a outra firma que si depende da súa rede.

A magnitude que ninguén pode cuantificar

Tan chamativo como a duración da avaria é un baleiro informativo: a empresa recoñeceu non poder concretar cantos clientes perderan a conexión. Nun sector que mide absolutamente todo, desde os xigas consumidos ata os mapas de cobertura máis finos, non dispor dunha cifra do tamaño do problema resulta, como mínimo, peculiar.