A provincia de Ourense volve a desafiar os prognósticos. Aínda que soporta cada verán algúns dos termómetros máis elevados de todo o país e conta cunha poboación especialmente avellentada, a mortalidade atribuíble á calor mantense moi por debaixo do esperado. Doce falecementos desde que comezou a tempada estival. Esa é a cifra que manexa o sistema de monitorización da mortalidade diaria, o MoMo, dependente do Instituto de Saúde Carlos III. Sete mulleres e cinco homes, todos maiores de 65 anos. Unha estatística que, pese á súa crueza, resulta significativamente baixa en comparación co resto de Galicia e coa media estatal.
Un 91% menos de mortalidade térmica
O certo é que os datos invitan a unha lectura matizada. A estimación do MoMo sitúa a mortalidade térmica na provincia un 91% por debaixo da media do conxunto do Estado. Unha diferenza tan abismal que obriga a preguntarse que está a ocorrer en Ourense para que, sendo un dos puntos máis calorosos da península, o impacto letal da calor sexa tan reducido. Non é menor o dato se se ten en conta que a poboación ourensá é unha das máis avellentadas de Galicia, cunha alta proporción de persoas maiores de 65 anos, o grupo etario máis vulnerable fronte ás altas temperaturas.
A cifra foi medrando conforme avanzaba o verán, mais fíxoo a un ritmo moito máis lento do que cabería esperar. Aí está a clave: mentres noutras provincias españolas os episodios de calor extrema se traducen en picos de mortalidade evidentes, en Ourense a curva mantense plana. Os expertos levan anos tratando de explicar este fenómeno, que non é novo. A adaptación histórica ao clima continental, con invernos fríos e veráns calorosísimos, podería ter xerado pautas de comportamento e resistencia fisiolóxica que actúan como escudo.
O factor da adaptación e os recursos
Convén recordar que Ourense non é allea ás ondas de calor. A cidade das Burgas e o seu contorno rural conviviron sempre con temperaturas que superan con frecuencia os 40 graos. Esa exposición constante forxou, segundo sosteñen algúns estudos, unha cultura da calor: sestas, persianas baixadas ao mediodía, comidas lixeiras e unha hidratación case obsesiva. Pero tamén hai un compoñente estrutural. Os fogares ourensáns, tradicionalmente construídos con muros grosos de pedra, ofrecen un illamento térmico que os modernos pisos doutras cidades non sempre garantizan.
Non obstante, o dato de 12 falecementos non debe levar á autocompracencia. Cada morte é evitable e, nun contexto de cambio climático acelerado, a pregunta é se esta resistencia se manterá nos próximos anos. As ondas de calor son cada vez máis frecuentes, máis intensas e máis longas. E a poboación maior, a que desenvolveu esa capacidade de adaptación, é tamén a que máis sofre cando os episodios se prolongan sen tregua nocturna.
Unha comparación que alivia pero non consola
A comparación co resto de Galicia resulta reveladora. Mentres nas provincias atlánticas, cun clima máis suave, a calor infrecuente provoca desaxustes e máis vítimas, en Ourense a temperatura extrema é case unha constante estival. Paradoxalmente, esa familiaridade coa calor podería estar salvando vidas. Pero a cifra de doce mortos, aínda que baixa en termos relativos, segue sendo unha chamada de atención. Os servizos sanitarios e de emerxencia activaron protocolos de seguimento a maiores que viven sós, especialmente no ámbito rural, onde o illamento multiplica os riscos.
Difícil atopar un titular optimista nesta historia. Que Ourense resista mellor ca outras zonas non significa que a calor non mate. A estatística do MoMo reflicte unha realidade que, por comparativamente favorable, non deixa de ser tráxica para as doce familias que perderon a un ser querido. E o verán aínda non rematou. As previ
Únete a la conversación
En esta sección solo pueden comentar usuarios registrados.