Hai unha pregunta que obsesiona a calquera administración pública cando estala un caso de fraude de décadas: aínda se pode reclamar o diñeiro? En Galicia, esa dúbida céntrase agora na chamada trama dos panales, un presunto cártel de oito empresas que tería repartido o subministro á sanidade pública durante case dúas décadas. E a resposta que está a dar a Consellería de Sanidade é de tipo técnico-xurídico: asegurar a reclamación antes de que o tempo xogue na contra.
A elusiva figura da prescrición
Quen estea familiarizado cos grandes escándalos de corrupción sabe que a prescrición é o fantasma que persegue a case todos. Os procedementos xudiciais alónganse, os prazos consúmense e, cando chega a sentenza, parte do prexuízo económico resulta xa imposible de recuperar. No ámbito civil, a reclamación de cantidades ten datas de caducidade que obrigan a actuar con dilixencia.
De aí que a Xunta decidise mover peza. O seu departamento sanitario traballa conxuntamente coa asesoría xurídica, os colexios de farmacéuticos e a Universidade de Santiago para documentar as adquisicións públicas destes produtos desde 1996, ano no que, segundo as investigacións, se iniciou a manipulación do mercado. Cada contrato, cada factura e cada licitación poden converterse nunha peza clave para soster unha reclamación de millóns de euros.
Un fraude que se prolongou case dúas décadas
O caso ten unha dimensión notable pola súa duración: entre 1996 e 2014, oito compañías terían operado de forma coordinada na provisión de panales e produtos de absorción para o sistema sanitario galego. Trátase de bens de consumo esencial, comprados de forma recorrente durante anos, o que multiplica o volume económico afectado e tamén complica a rastrexabilidade de cada operación.
Este tipo de cártels en licitacións públicas non son excepcionais en España. Outros sectores —da construción aos subministros hospitalarios— viran como a autoridade de competencia sancionaba pactos de repartimento de mercado sostidos durante anos. O particular do caso galego é a combinación de tres factores: a lonxitude do período, o carácter básico do produto e a implicación de administracións sanitarias como perxudicadas directas.
O papel inusual da universidade
Resulta rechamante que Sanidade incorporase á USC aos seus traballos. A colaboración académica neste contexto apunta á necesidade de análises técnicos e económicos rigorosos: cuantificar o sobrecusto, reconstruír a mecánica do repartimento de licitacións e ofrecer soporte documental con garantías. Non é unha tarefa menor, nin rápida, e precisamente a urxencia prescritiva choca coa lentitude natural de calquera análise de case dúas décadas de contratos.
A participación dos colexios profesionais farmacéuticos engade outra capa: coñecemento do sector e dos operadores que participaron nos concursos.
O que está en xogo
Máis aló da cifra —millonaria— que podería reclamarse, hai un principio en xogo: que o diñeiro público defraudado non se evapore por mero transcurso do tempo. A decisión da Xunta de adoptar xa medidas conservadoras suxire conciencia dese risco e unha vontade de non repetir o patrón doutros casos, onde a morosidade institucional terminou por anular as reclamacións.
Quedan incógnitas abertas: cando se formalizará a demanda, que cantidade exacta se reclamará e como responderán as empresas. O que si parece claro é que a Administración galega entendeu que, neste tipo de batallas, o primeiro inimigo non sempre está no banquiño: ás veces está no calendario.
Información adiantada en exclusiva por
Compartir esta nova
