Un problema de organización máis que de titulares
En moitos concellos do interior e da costa galega a sensación de seguridade depende, na práctica, dunha ou dúas unidades móbiles. Esa realidade cotiá —patrullas que cobren varios municipios ou xornadas de traballo perpetuamente alongadas— revela un conflito estrutural entre o mapa de acuartelamentos herdado do pasado e as necesidades dunha poboación que cambiou nas últimas décadas.
Os cálculos públicos sitúan o déficit de efectivos en cifras que superan o milleiro de gardas destinados á comunidade. Esa carencia non só se traduce en dificultades operativas para atender emerxencias, investigación e vixilancia, senón en consecuencias tangibles para a vida local: atrasos na resposta ante incidentes, menor control do tráfico en vías secundarias e unha sensación de abandono en núcleos con poucos habitantes.
Por que persiste o desaxuste?
Varios factores conflúen. Por un lado está a estrutura territorial do servizo, deseñada en tempos moi distintos, con numerosos acuartelamentos dispersos que penalizan a eficiencia operativa. Por outro, a incorporación paulatina de novas competencias, o envellecemento da plantilla e a esixencia de substituír baixas e xubilacións fan que o déficit numérico tarde en corrixirse, aínda que o Goberno anunciase un aumento de prazas para 2026.
Ademais, a Galicia do século XXI non é homoxénea: hai zonas con grande afluencia turística estacional, comarcas rurais con despoboación acelerada e áreas periurbanas con demandas crecientes de seguridade cidadá. A mesma plantilla que debe enfrontarse a eses contrastes tampouco conta cunha redistribución pensada para priorizar riscos nin con incentivos suficientes para fixar efectivos en postos menos atractivos.
Impacto sobre a operatividade e a convivencia
Cando unha patrulla abarca sete ou oito municipios, a latencia na chegada a un suceso increméntase. Iso afecta tanto a delitos como a accidentes de tráfico e a intervencións relacionadas coa violencia de xénero ou o seguimento de ordes xudiciais. A dispersión de recursos obriga, ademais, a priorizar actuacións e a delegar en corpos locais ou en servizos municipais tarefas que, noutros contextos, asumiría a garda con maior folgura.
A sobrecarga de traballo ten efectos colaterais: reduce o tempo dispoñible para labores preventivas, dificulta a formación continua e pode incidir na saúde laboral dos axentes. Ao mesmo tempo, aumenta a presión sobre as administracións locais, que con frecuencia buscan solucións temporais —reforzo estacional, acordos puntuais con policías locais— sen atacar o problema de raíz.
Pode un despregamento concebido hai décadas seguir sendo o mellor instrumento para garantir a seguridade en territorios con dinámicas tan distintas?
Alternativas e leccións comparadas
O debate sobre a reorganización da presenza policial no medio rural non é exclusivo de Galicia. Noutros territorios con dispersión poboacional exploráronse respostas diversas: agrupamento funcional de postos, unidades móbiles con maior autonomía operativa, coordinación reforzada con policías municipais e uso estratéxico da tecnoloxía para vixilancia e comunicación.
Cada opción ten as súas vantaxes e riscos. Centralizar acuartelamentos pode optimizar recursos e crear equipos máis especializados, pero tamén pode alarmar aos veciños que consideran a presenza física como unha garantía de seguridade. Pola contra, manter unha rede moi fragmentada implica duplicidades e custos que, a longo prazo, impiden unha cobertura adecuada.
Que deberían preguntar os responsables públicos
Ante este escenario, as preguntas que deberían marcar a axenda política son claras: que prazo realista existe para cobrir vacantes e rotar aos novos age
