Requiás (Muiños): vivir na aldea máis castigada polo lume en Galicia

Poucas veces un titular define tan ben unha realidade completa. A parroquia de Requiás, no concello ourensán de Muiños, atesoura un dudoso honor: é o núcleo de poboación que máis incendios forestais rexistrou en toda a comunidade galega. Unha distinción estatística amarga que, como adiantou La Voz de Galicia, condiciona por completo a vida de quen resiste nunha zona abrupta, dominada por serras que ascenden cara ao Pisco. Convivir coa ameaza constante das lapas non é alí unha excepción nin un susto estival. É unha rutina forzosa.

A xeografía manda na Baixa Limia

Quen coñeza a comarca da Baixa Limia sabe que a paisaxe non perdona. Muiños asíntase nunha zona fronteiriza con Portugal, surcada por vales profundos e montañas que se cobren de vexetación densa a un ritmo imparábel polo abandono rural. A serra que trepa cara ao Pisco é o escenario natural destas parroquias, e tamén é o campo de batalla onde o lume atopa combustíbel de sobra cada verán. Non é menor o dato de que esta zona concentra o maior número de intervencións de extinción do país. A cifra fala por si soa.

A ninguén se lle escapa que a despoboación agrava o problema de forma directa. Cando os pobos se baleiran, os montes énchense de matogueira e biomasa acumulada. Os antigos camiños de sirga, as sendas de contrabandistas que cruzaban a fronteira e os terreos agrícolas tradicionalmente roturados foron desaparecendo. A falta de mans que traballen o campo produce unha paisaxe que, ao tempo que recupera superficie forestal, se converte nun polvorín á espera da primeira faísca ou do primeiro foco intencionado. Tempo perdido de máis.

Prevención e traballo no monte

Os veciños da zona, conscientes de que as institucións non poden estar presentes en cada ladeira, asumiron durante décadas a tarefa de se protexeren pola súa conta. Fontes locais detallan que a limpeza das faixas perimetrais arredor das vivendas é a única barreira realmente eficaz cando as lapas avanzan. Crear cortalumes e manter os accesos abertos volveuse unha cuestión de supervivencia pura. Cando o monte está despexado e os camiños son transitábeis, as lapas perden forza, ou polo menos atopan un obstáculo que atrasa o seu avance cara ás casas.

Difícil é imaxinar a tensión de quen traballa o campo sabendo que unha columna de fume na serra pode mudalo todo en cuestión de minutos. O traballo diario dos habitantes de Requiás interrómpese con frecuencia cando o cheiro a queimado se cola entre os vales. A preparación física do terreo é a única armadura dispoñíbel fronte a un inimigo que aproveita o menor descoido humano ou o peor dos propósitos criminais. Aí está a clave de todo.

O factor do turismo e a memoria do contrabando

Convén recordar que a riqueza desta zona da Baixa Limia non se limita aos datos de sinistralidade e risco. Pobos como o veciño Piêdes de Junias, en territorio luso, forman parte dun itinerario cultural e natural que atrae a numerosos visitantes grazas aos antigos camiños do contrabando. Estas sendas históricas, testemuñas do paso de mercadorías e persoas durante a posguerra e boa parte do século XX, son hoxe un reclamo turístico de primeira orde que cruza paraxes dunha beleza agreste e fascinante. Os propios veciños da comarca coñecen cada palmo desas rutas.