A comarca ourensá de Valdeorras ensaia unha fórmula pioneira de recuperación de chans queimados. Un proxecto experimental lanzou desde o aire 120 millóns de sementes sobre 90 hectáreas que o ano pasado quedaron arrasadas polo lume. A iniciativa, bautizada como CoberDron, busca frear a perda de terra fértil nas ladeiras máis castigadas.
Os primeiros gromos xa asoman. Imaxes captadas na zona amosan pequenas plantas de triticale abríndose paso entre a cinza e o chan espido. Esa é a sinal que agardaban os responsables do proxecto: a vexetación volve soster un terreo que, sen protección, se desliza ladeira abaixo con cada choiva.
Un problema grave: o chan que se escapa
Cando un incendio arrasa un monte, o perigo non termina coas lapas. Quen teña camiñado por unha zona queimada tras un chaparrón sábeo: a auga arrastra cinzas e terra pendente abaixo, formando regueiros que cada ano se fan máis profundos. En Valdeorras, con pendentes pronunciadas e chans fráxiles, ese fenómeno ameaza con deixar os montes sen capacidade de rexenerarse.
A solución que se está a probar non é nova en esencia. A sementadura de cereais para cubrir o chan é unha técnica agrícola clásica. O innovador aquí é o método: drones que sobrevoan o terreo queimado e soltan as sementes de forma controlada. Así chégase a zonas de difícil acceso sen pisar un chan xa danado.
A escolla do triticale tampouco é casual. Este híbrido de trigo e centeo crece rápido, atura ben o frío e, sobre todo, desenvolve un sistema radicular denso que agarra a terra. As súas raíces actúan como unha rede que suxeita as partículas do chan e evita que as leve a auga.
90 hectáreas de laboratorio ao aire libre
A superficie tratada suma 90 hectáreas, repartidas en varias parcelas da comarca que arderon o ano pasado. Non é un terreo calquera: son zonas onde a pendente fai que a erosión sexa especialmente agresiva. Os responsables do proxecto elixiron esas áreas porque alí o problema se manifesta con máis crueza.
Convén lembrar que Valdeorras sufriu o ano pasado varios incendios que calcinaron milleiros de hectáreas. Os montes da comarca, dedicados en boa parte ao cultivo da vide e a masas forestais, quedaron marcados por unha paisaxe de carbonieiras e troncos negros que aínda hoxe se aprecia desde a estrada.
O proxecto non se limita a lanzar sementes e agardar. Detrás hai un traballo de seguimento: os técnicos avalían a xerminación, a cobertura vexetal conseguida e a retención do chan nas parcelas tratadas. Esa monitorización permitirá saber se a fórmula funciona e se é rendible estendela a outras zonas queimadas de Galicia.
Un horizonte que mira ao futuro
A ninguén se lle escapa que os incendios forestais son cada vez máis frecuentes e virulentos. O cambio climático alonga as tempadas de risco e seca os montes. Nese escenario, dispoñer de ferramentas rápidas e eficaces para estabilizar o chan despois do lume convértese nunha prioridade.
A sementadura con drones ten vantaxes evidentes fronte aos métodos tradicionais. Permite actuar con rapidez, xusto despois do incendio, cando o chan está máis exposto. Evita o risco de traballar con maquinaria en ladeiras inestables. E reduce custos fronte á sementadura manual ou ao traslado de equipos pesados.
As primeiras imaxes de gromos verdes sobre o negro da cinza son un aliciente. Pero os responsables do proxecto son prudentes: haberá que agardar a que pase o inverno e ver como responden as parcelas ás choivas fortes. Será entón cando os datos digan se esta choiva de sementes conseguiu o seu obxectivo.
Aí está a chave deste experimento. Non se trata só de tapar o chan con vexetación, senón de comprobar que esa cuberta atura o paso do tempo. Un gromo que nace é unha boa nova; unha ladeira que non perde terra coas treboadas é un éxito.
Poucas veces unha so
