Vinte e cinco anos da festa medieval que Pontevedra fixo súa

Hai festividades que se organizan e festividades que se herdan. A de Pontevedra pertence, a xulgar polo acontecido este sábado, á segunda categoría. Cando unha cita popular alcanza o seu cuarto de século e segue enchendo as rúas do casco histórico ata desbordalas, xa non se pode falar simplemente dun evento programado por un concello: trátase dun trazo identitario, dalgo que a cidade absorbeu ata sentilo como propio.

A efeméride chegou acompañada de todos os ingredientes habituais —e dalgún menos desexable—. A mañá transcorreu baixo unha calor intenso que só a tarde, con ceos cubertos e incluso algunha pinga, se encargou de suavizar. Nada disto acovardou a un público que ateigou en masa o centro histórico, sentándose a comer e cear en plena vía pública nunha xornada que pechou, ademais, a programación de verán municipal.

Un mercado renacentista convertido en maquinaria cultural

O despregue foi considerábel. Preto dun centenar de postos de artesanía e 47 de alimentación recrearon o antigo mercado que dá sentido á cita, mentres a programación superou as vinte actividades, todas abertas e gratuitas. A variedade é, quizais, a clave da súa lonxevidade: dragóns percorrendo as rúas, o transporte do viño en carro de bois, cantares de cego, tiro con arco, esgrima e un torneo medieval. Non hai un público único senón moitos, e esa capa de propostas simultáneas permite que cada visitante constrúa a súa propia versión da xornada.

Non é un detalle menor o da gratuidade. Nun momento en que as festas temáticas de recreación histórica tenden a profesionalizarse e a encerrarse tralas billeteiras —con entradas, recintos valados e patrocinios corporativos—, o modelo pontevedrés segue funcionando a ceo aberto. A declaración de Interese Turístico de Galicia, concedida en 2013, avalou institucionalmente o que o público xa respaldara coa súa asistencia ano tras ano.

O que distingue a esta festa das súas imitadoras

O alcalde, Miguel Anxo Fernández Lores, que mantivo o seu tradicional encontro cos medios ao inicio da xornada festiva, subliou a singularidade da efeméride e mostrouse convencido de que a cita ten aínda unha longa vida por diante. Dende o goberno local insistiuse nun argumento que adoita pasarse por alto: detrás da festa non hai ningunha empresa organizadora. Nela participan os pontevedreses, e esa condición colectiva —todos queren achegar algo a algo que senten como seu— é precisamente o que a diferencia doutras recreacións medievais que proliferaron por media península con resultados moito máis anodinos.

Cabería preguntarse se ese modelo é extrapolábel. A resposta probabelmente sexa non, ou polo menos non de todo. A fortaleza da cita de Pontevedra descansa sobre un tecido de asociacións, gremios e veciños que se implican cada setembro, e ese capital social non se decreta dende un concello nin se contrata cunha produtora. Constrúese ao longo de anos, edición tras edición, e unha vez consolidado resulta moi difícil de replicar en lugares que buscan o mesmo éxito con fórmulas de manual.

Un peche de verán coa vista posta no futuro

Que a xornada servise ademais para poñer punto final á axenda estival do Concello outórgalle un valor simbólico engadido. A festa medieval actúa como colofón e como bisagra: pecha unha tempada e abre a conta atrás cara á seguinte edición, xa rumbo ao cuarto de século cumprido e máis alá. O reto, como ocorre con todo fenómeno popular que envellece ben, consistirá en renovar a proposta sen traizoar o espírito que a fixo grande.