Vender a casa rural tras 26 anos: cando o turismo rural galego se queda sen relevo

Que pasa cando os fundadores dun proxecto de turismo rural chegan á idade de deixalo e non hai ninguén detrás para recoller o testemuño? A pregunta, que ronda desde hai anos a boa parte do tecido de aloxamento rural da comunidade, ten na provincia de Lugo un exemplo recentemente coñecido: a familia propietaria de Casa Longarela, en Castroverde, puxo en venda o negocio que levantou ao longo de máis de dúas décadas de traballo.

O caso ilustra unha tensión que o sector coñece ben: o turismo rural en Galicia naceu en gran medida de iniciativas familiares, emprendidas a miúdo desde a convicción e o esforzo máis que desde o cálculo empresarial. Aqueles que nos anos noventa e principios dos dous mil compraron fincas, rehabilitaron casas e aprenderon sobre a marcha a xestionar hospedaxe chegan agora á idade da xubilación. E a sucesión, en moitos casos, simplemente non existe.

Un proxecto familiar de longo percorrido

A historia de Casa Longarela comeza fai 26 anos, cando Jaime Domenech, xunto á súa esposa e a súa cuñada, adquiriu unha propiedade de máis de seis hectáreas no concello lucense de Castroverde. Non era unha casa de turismo rural xa montada: foi a familia a que, con traballo sostido, transformou aquel extenso terreo nun negocio de aloxamento que acabaría identificándose co nome do propio lugar. Longarela, que evoca no topónimo a idea dunhamor profundo, terminou sendo tamén o nome dun proxecto co que a familia mantivo un vínculo evidente durante décadas.

O propio percorrido do negocio —da compra dunha finca á consolidación dunha casa rural— reflicte o modelo co que se construíu boa parte da oferta de turismo interior galego: proxectos de escala familiar, intensivos en dedicación persoal e moi ligados ao territorio no que se asentan. Esa mesma raíz familiar é, cos anos, a que complica a saída: cando os propietarios envellécense, vender non é só unha transacción inmobiliaria, é a despedida dun modo de vida.

O problema do relevo xeneracional

A familia explicou que pon o negocio no mercado pola falta de relevo, e que a despedida non lles resulta nada doada: segundo recolleu o xornalismo local, eles mesmos recoñecen que marcharán «chorando». Detrás desa frase hai algo máis que nostalxia: hai anos de investimento económico e, sobre todo, de vida. Quen monta unha casa rural non compra só un edificio e unhas hectáreas; constrúe unha rutina, unha relación cos hóspedes, unha identidade.

O fenómeno non é illado. O envellecemento dos promotores do turismo rural, sumado á dificultade de atopar compradores dispostos a asumir un negocio que esixe residir no medio rural e traballar en réxime de dedicación case permanente, debuxa un escenario de risco para moitas casas e aloxamentos do interior galego. Os fillos dos fundadores, a miúdo establecidos nas cidades ou desenvolvendo carreiras alleas ao sector, non sempre poden —ou queren— continuar o proxecto familiar. E atopar un comprador externo que valore un negocio destas características, máis aló do valor da finca, non é doado en zonas de baixa densidade de poboación.

Queda aberta unha cuestión de fondo: se unha parte do patrimonio turístico do medio rural remata no mercado inmobiliario en lugar de en mans de novos emprendedores, que consecuencias ten para a propia oferta turística das comarcas do interior? Cada casa rural que pecha ou cambia de uso é, na práctica, un servizo menos para soster a actividade económica e a poboación deses concellos.