Nun desenvolvemento que está a captar a atención de expertos e cidadáns por igual, o campo como cuestión de Estado. Esta situación, que se desenrola nun contexto de crecente interese mediático, promete ter implicacións significativas para diversos sectores da sociedade.
A crise do relevo xeracional no campo
Os detalles que han emerxido revelan unha situación complexa que require unha análise detallada. España enfróntase a unha crise silenciosa que non ocupa titulares diarios, pero que condiciona o seu futuro económico, territorial e social: a falta de relevo xeracional na agricultura e na gandería.
O problema xa non é puntual nin coyuntural. É estrutural. Máis do 60 por cento dos titulares de explotacións agrarias supera os 55 anos e apenas unha fracción de mozos incorpórase ao sector.
En moitas comarcas rurais, cando un agricultor ou gandeiro se xubilaa, a explotación simplemente desaparece. Durante décadas, a Política Agraria Común (PAC) foi o principal sostén do campo español. Garantiu rendas mínimas e aportou estabilidade.
Sen a PAC, boa parte do medio rural europeo tería sufrido un abandono moito maior. Pero a PAC naceu para manter a produción, non para asegurar o relevo xeracional. Hoxe, quen quere incorporarse ao campo encóntrase cun escenario pouco atractivo: elevada inversión inicial e rendibilidade incerta.
As medidas de incorporación de mozos son insuficientes e desiguais entre territorios. Compensan parcialmente o esforzo, pero non constrúen un proxecto de vida estable.
Recoñecemento do campo como patrimonio cultural
O problema de fondo é que producir alimentos xa non é a única función do sector primario. Agricultores e gandeiros xestionan o territorio, conservan paisaxes… non obstante, moitas destas funcións, esenciais para o conxunto da sociedade, non están plenamente recoñecidas.
Exíxese cada vez máis ao campo, pero ofrécese cada vez menos certeza. Neste contexto, resulta imprescindible un cambio de enfoque. Non se trata de substituír a PAC, senón de complementala cunha visión estrutural a longo prazo.
Unha das propostas máis sólidas é recoñecer as actividades agrarias e gandeiras como patrimonio cultural. Esta proposta pretende recoñecer o pastoreo e asumir que estas actividades son bens públicos fundamentais para o equilibrio territorial e alimentario do país.
Este recoñecemento encaixa cun enfoque ‘One Health’, ao asumir que a saúde humana depende de ecosistemas funcionais e de sistemas alimentarios capaces de manterse económica e ambientalmente a longo prazo.
A agricultura rexenerativa, neste marco, non se presenta como unha técnica illada, senón como unha palanca de política pública. España dispón do marco xurídico para avanzar nesta dirección. A lexislación de patrimonio permite protexer actividades vivas, non só monumentos.
Xa existen precedentes, como o recoñecemento da trashumancia. O paso pendente é converter ese recoñecemento nunha política activa con efectos económicos, fiscais e sociais reais.
Modelos internacionais e novas políticas
Un dos elementos máis relevantes deste novo enfoque é o desprazamento desde políticas centradas no cumprimento de prácticas cara a modelos baseados en resultados. Non se trata de esixir como se produce, senón de valorar que se obtén: conservación do solo, mellora da biodiversidade…
O impacto potencial é significativo. Desde o punto de vista económico, o recoñecemento patrimonial permite diversificar ingresos mediante a valorización do produto ou o turismo rural. Desde o punto de vista fiscal, abre a porta a ferramentas hoxe infrautilizadas no sector agrario: bonificacións.
Únete a la conversación
Regístrate gratis con tu email para comentar en las noticias. Tu opinión importa.