Trece anos despois do accidente ferroviario de Angrois, o caso volve moverse. A Fiscalía posicionouse favorablemente por primeira vez á posibilidade de conceder ao maquinista do tren Alvia unha suspensión ou redución de condena abondo para que non teña que ingresar en prisión. Un xiro significativo nun proceso xudicial que levaba anos practicamente estancado.
Os argumentos que o Ministerio Público dá por bos
O Ministerio Fiscal aceptou parte dos razoamentos esgrimidos pola defensa. Entre eles, dous pesan especialmente: o condenado coida da súa nai, que depende del, e xa transcorreron trece anos desde o suceso. Non son argumentos menores. A situación familiar dunha persoa condenada e o paso do tempo desde os feitos son circunstancias que os tribunais valoraron historicamente na hora de suspender penas ou conceder beneficios penitenciarios.
Convén recordar que esta é a primeira vez que a acusación pública mostra unha posición favorable neste sentido desde que arrincou o proceso para depurar responsabilidades polo accidente. Ata agora, a porta parecía pechada. Aí está a clave do cambio de escenario: cando a Fiscalía non se opón, os xuíces teñen o camiño considerabelmente máis despexado.
O único condenado tras a absolución do exdirectivo de Adif
O posicionamento fiscal chega, ademais, nun momento procesal distinto. En xaneiro deste ano a Audiencia absolveu ao exdirector de seguridade de Adif, co que o maquinista quedou como único condenado pola traxedia. Esa sentenza concentrou sobre unha soa persoa toda a responsabilidade penal dun dos peores accidentes ferroviarios da historia de Galicia, e deixou en evidencia as tensións dun proceso no que a responsabilidade se repartiu de xeito moi discutido entre as distintas instancias implicadas.
A ninguén se lle escapa que, cunha única persoa sobre a que recaer a condena, o debate sobre a proporcionalidade da pena e sobre a súa execución efectiva vólvese máis agudo. A defensa traballou precisamente nesa dirección, e agora a Fiscalía parece recoller parte dese traballo.
Unha traxedia que marcou Galicia
O descarrilamento na curva de A Grandeira, xunto ao barrio compostelán de Angrois, conmocionou toda Galicia e o conxunto do país. A cronoloxía xudicial posterior foi longa e accidentada, con absolucións, condenas recurridas e un rosario constante de interrogatorios sobre a seguridade da infraestrutura ferroviaria e sobre quen debía responder penalmente polo ocorrido. Demasiado tempo, para moitos dos afectados, que levan máis dunha década agardando un peche que nunca remata de chegar.
O feito de que o Ministerio Público se mostre agora favorable a evitar a entrada na prisión do condenado non garante o resultado final: a última palabra corresponde aos tribunais. Pero si modifica substancialmente o mapa procesal, porque desaparece o principal obstáculo institucional a unha suspensión da pena.
O que vén agora
O seguinte paso estará en mans da xurisdición competente para decidir sobre a execución da condena, que deberá valorar os informes e as circunstancias alegadas. A situación de dependencia da nai do condenado e os trece anos transcorridos son elementos que a xurisprudencia contempla, pero a decisión final esixirá un exame individualizado do caso.
Queda a pregunta de fondo, a que Angrois segue a plantexar trece anos despois: é xusto que un só home condense toda a responsabilidade penal dunha catástrofe na que parecían concurrir fallos de sistema? A xustiza respondeu con sentenzas, pero a sensación de que algunhas preguntas quedaron sen responder persiste. A decisión que agora se aveciña sobre se o maquinista entra ou non na prisión dirá moito sobre como entende o noso sistema a punición.
