Doce días de burocracia ante o barro: Viana do Bolo comeza a respirar

O tempo administrativo contra o tempo vital

Case duas semanas. Ese foi o tempo que a maquinaria institucional precisou para comezar a mover os entullos nunha das aldeas máis castigadas polas cheas que azoutaron a comarca de Viana do Bolo. Doce días nos que os veciños de A Bouza espertaron cada mañá rodeados de pedras, lodo e troncos arrastrados pola forza da auga que devorou todo, mentres esperaban unha resposta que parecía non chegar nunca.

A empresa pública Tragsa desprazouse finalmente ata a zona para planificar as labores de retirada de residuos, un paso que se produciu tras unha reunión entre distintas administracións cuxo detalle non foi trasladado á opinión pública. O que si resulta evidente é que, para os habitantes desta localidade, o comezo destes traballos supón o primeiro destello de esperanza tras unha travesía marcada pola incerteza e, en moitos casos, pola sensación de abandono.

Canto tempo é tolerable que unha familia conviva cos restos dunha catástrofe antes de que chegue a axuda institucional?

Convivir coas cicatrices do desastre

A imaxe dunha nena xogando entre as pedras dunha aldea destrozada sintetiza mellor que calquera discurso a dimensión humana do ocorrido. Mentres os adultos negocian, esperan e reclaman, os máis pequenos tratan de reconstruír a súa realidade cos materiais que teñen ao seu alcance: entullos, barro e pedras. É unha metáfora brutal da resiliencia infantil, pero tamén do fracaso dos mecanismos de resposta rápida ante emerxencias no medio rural.

Os veciños pasaron doce xornadas sorteando obstáculos, calculando pasos entre muros de terra seca e troncos amoreados. Cada recuncho de A Bouza foi durante este tempo un recordatorio físico daquela noite en que a auga invadiuno todo. A normalidade, ese concepto tan abstracto cando se perde, converteuse nunha aspiración afastada que agora, coa chegada da maquinaria, comeza a asomar timidamente no horizonte.

Os tempos da emerxencia rural

O caso de A Bouza planta preguntas incómodas sobre a xestión de catástrofes nas zonas rurais galegas. Cando un desastre natural golpea unha cidade, a resposta adoita ser inmediata: medios despregados, comités de crise activados, cobertura mediática continua. Cando o mesmo fenómeno arrasa unha aldea do interior, os tempos alonganse. As reunións entre administracións sucédense, os protocolos cúmprense e, mentres tanto, quen o perderon todo esperan.

Non se trata de sinalar culpables, senón de reflexionar sobre un modelo de resposta que parece deseñado para realidades distintas ás das aldeas dispersas da Galicia interior. A loxística é complexa, sen dúbida. Coordinar competencias entre o Goberno central, a Xunta e os concellos require tempo. Pero eses días de coordinación son, para quen están no barro, xornadas interminables sen luz, sen acceso limpo, sen a posibilidade sequera de avaliar o que se perdeu.

A primeira pedra dunha longa reconstrución

Coa chegada de Tragsa e o inicio planificado dos traballos de desentullo, ábrese unha nova fase. Pero convén ser cautos: este é unicamente o primeiro movemento dunha partida que se anuncia longa e complicada. Retirar pedras e lodo é necesario, pero non abonda. Virán despois as avaliacións estruturais, as axudas económicas, os expedientes burocráticos, as disputas sobre competencias e, en última instancia, a decisión —íntima e colectiva— de se ten sentido reconstruír onde a auga xa demostrou que pode voltar.