Hai formas de medir unha seca que non aparecen nos partes meteorolóxicos. Unha delas é a factura de gasolina dos camións cisterna. En Val do Dubra, un concello de algo máis de 3.600 veciños situado ás portas de Santiago de Compostela, o termómetro da escasez léese en euros: arredor de 1.500 semanais, segundo recoñeceu o propio alcalde, Diego Díaz, destinados a comprarauga tratada e vertela na rede municipal.
Unha loxística de emerxencia que xa é rutina
A operación ten unha cadencia case industrial. Entre seis e sete cisternas, con capacidade para 17 metros cúbicos cada unha, chegan ao concello cada dous días para inxectar uns 120.000 litros diarios na rede xeral. Ese caudal externo compensa a achega, cada vez máis exigua, do manancial que alimenta o depósito principal de Rial, a peza chave do abastecemento local.
O llamativo do caso non é tanto a solución como a súa duración. O que naceu como parche fronte a un verán seco converteuse nun gasto estrutural, unha partida que o concello asume semana tras semana sen que se saiba aínda cando poderá prescindir dela.
Prealerta na conca do Tambre
Val do Dubra non está só nesta situación. O concello forma parte dos 17 da área compostelá que se atopan en prealerta por seca, aos que se suma Tordoia, que pasou xa a alerta. Todos comparten un mesmo escenario: a conca do Tambre, cuxos recursos hídricos alimentan a boa parte da comarca e amosan sinais evidentes de esgotamento.
A xeografía non axuda. Estar limítrofe con Santiago, unha das zonas de maior presión demográfica e de consumo de Galicia, converte este concello rural nun territorio especialmente sensible a calquera descenso dos niveis dos mananciais e encoros da zona.
O custo de non ter previsto
Máis aló do episodio concreto, o caso dubrés plantea unha pregunta incómoda: cantos concellos galegos están a dous veráns secos da mesma solución? Depender de cisternas para manter unha rede xeral de abastecemento non é unha anomalía puntual, é o síntoma de infraestruturas pensadas para un ciclo climático que xa non existe.
Os mananciais que durante décadas aseguraron o suministro de decenas de parroquias rurais funcionaban cunha marxe folgada. Esa marxe evaporouse, e os concellos improvisan con diñeiro público o que a planificación a medio prazo debería ter resoltо: alternativas de captación, interconexións entre redes e depósitos con capacidade de reserva.
Un gasto que compite con outros servizos
Cada euro destinado a camións cisterna é un euro que non vai a pavimentos, instalacións deportivas ou políticas sociais. Para un concello pequeno, con orzamento limitado, uns 6.000 euros mensuais en auga de transporte son unha sangría difícil de soster se a seca se prolonga máis aló do outono.
A experiencia doutros territorios afectados por escaseza hídrica indica que estas solucións de emerxencia tenden a encarecerse co tempo, tanto polo aumento da demanda de cisternas como pola distancia ás plantas de tratamento desde onde se carga a auga.
De momento, en Val do Dubra seguen contando cisternas e contando semanas. Ata que as choivas repónan o manancial de Rial —ou ata que alguén decida que a solución non pode ser seguir pagando por camión o que a natureza deixou de dar por gravidade—, o concello seguirá sendo un exemplo inequívoco de como a crise climática cobra as súas facturas nas arcas locais.
Información adiantada en exclusiva por
Compartir esta nova
