O labirinto sanitario de Ourense: cando a urxencia se volve crónica

A historia da sanidade pública no interior de Galicia podería resumirse nunha paradoxal perturbadora: nunca se falara tanto dela, pero nunca estivera tan debilitada. As actuacións de emerxencia hospitalaria mantéñense a duras penas na provincia de Ourense, cunha plantilla operativa que apenas alcanza a metade dos efectivos teoricamente asignados. E mentres tanto, o reloxo segue correndo para quen agardan atención nos pasillos.

A metade non abonda

No Complexo Hospitalario Universitario de Ourense, os servizos de urxencias operan actualmente con vintecinco facultativos dos cincuenta previstos na estrutura asistencial. Esta carencia obriga ao sistema a recorrer sistematicamente a profesionais procedentes doutras áreas sanitarias da comunidade galega para garantir unha cobertura mínima. Unha dependencia que, cómpre subrailo, non se circunscribe á mera incomodidade administrativa: nos servizos onde se decide entre a permanencia e a perda de vidas, calquera déficit de persoal se traduce en risco cardiovascular, en demoras cirúrxicas, en deterioro clínico evitable.

Quen transitaron polas áreas de admisión dun hospital público en horario nocturno ou festivo saben que o silencio do persoal non sempre denota calma. Ás veces é simplemente ausencia. E esa ausencia, nunha provincia coa demografía de Ourense, adquire contornos especialmente alarmantes.

A fenda enfermeira e o espello europeo

O problema transcende con moito ao colectivo médico. Segundo reflicten informacións publicadas este mesmo mércores no diario La Región, Galicia —e particularmente a súa provincia máis interior— atópase moi lonxe dos estándares continentais en materia de coidados. Concretamente, estímase que serían necesarias preto de mil enfermeiras adicionais para equiparar as ratios galegas coa media europea. A magnitude dese oco é tal que ningún parche conxuntural parece capaz de tapalo.

O déficit estrutural non se resolve con voluntarismo nin con chamamentos á vocación. Esixe planificación, recursos e, sobre todo, capacidade de retención.

E é aí, precisamente, onde xorde a pregunta incómoda que moitos responsables sanitarios prefiren eludir: que fai que un profesional formado no sistema público galego decida emprender a súa carreira lonxe do territorio que o instruíu? As respostas son múltiples e case nunca se quedan no apartado estritamente retributivo.

Despoboación e bata branca: dúas caras da mesma moeda

Resulta imposible abordar a fraxilidade do aparello sanitario ourensán sen conectala co fenómeno demográfico que define a provincia. Unha sociedade avellentada e dispersa esixe máis recursos asistenciais por habitante, non menos, e con todo asiste a un progresivo baleirado de efectivos. O círculo vicioso é evidente: sen servizos públicos robustos, a retención de poboación complícase; sen poboación abonda, a xustificación de investimentos eslése.

As comunidades autónomas do noroeste peninsular comparten este diagnóstico. Os indicadores de avellentamento sitúan a Ourense entre os territorios máis lonxevos do Estado, unha distinción demográfica que debería traducirse en reforzo asistencial. No canto diso, a realidade revela unha elo debilitado na cadea de coidados, especialmente naqueles momentos nos que a rapidez clínica resulta innegociable.