Atasco na sanidade galega: miles de pacientes sen cita co médico en xullo

O mes de xullo acaba de comezar e xa pon en evidencia o asfixiante colapso que sofre a atención primaria na comunidade. Mentres as estatísticas oficiais manexan un atraso medio de seis días para lograr unha consulta, a crúa realidade á que se enfrontan os veciños marca profundas desigualdades. Hai centros onde o paciente consegue ser atendido no propio día, pero noutros directamente non existe nin un só oco libre en todo o calendario estival.

A lotería das axendas médicas

Basta con intentar solicitar unha visita a través do teléfono ou a aplicación móbil para darse de cara coa realidade. A ninguén se lle escapa que o sistema sanitario público galego funciona a dúas velocidades. A media de seis días de espera é, no mellor dos casos, un consolo estatístico que maquilla un problema moito máis profundo. Quen vive nunha zona con boa cobertura apenas nota o problema. Con todo, o veciño de a pé en grandes núcleos urbanos ou áreas con maior saturación atópase coa cruz de Santo André en todas as datas dispoñibles na súa pantalla.

Tempo de máis. Especialmente se falamos de síntomas que requiren vixilancia médica constante. O contraste é radical en función do centro de saúde asignado. Na mesma cidade da Coruña, centros de referencia cun altísimo volume de usuarios, como o da Casa do Mar, sofren as consecuencias dunha presión asistencial que non dá tregua. Aí está a clave dun modelo que a miúdo premia a xestión burocrática sobre a pura proximidade humana. O usuario que precisa unha volante, unha receita ou un simple seguimento clínico atopase de súpeto cun muro infranqueable.

Xullo, o mes no que o sistema cruje

Cómpre recordar que o verán sempre foi unha época delicada para a saúde pública. A combinación de vacacións do persoal facultativo, o cambio de quendas e a acumulación de problemas de saúde que arrastran os pacientes desde a primavera termina por romper as marxes da axenda. Chegamos ao ecuador do verán e moitas consultas de medicina de familia directamente dan por pechado o calendario mensual. A situación desemboca nunha clara incerteza familiar.

Nais e pais intentando vacinar os nenos antes de viaxar, persoas maiores que precisan renovar os seus tratamentos crónicos ou pacientes á espera de resultados que non atopan onde se meter. Poucas veces o termo lista de espera xerara tanta frustración colectiva. O cidadán medio o único que pide é poder sentarse fronte ao seu médico de cabeceira e explicar o que lle sucede. Un trámite básico que, hoxe por hoxe, resulta misión imposible en numerosos puntos da xeografía galega.

O labirinto telefónico e a urxencia dun remedio

Engadindo complexidade ao escenario, a fenda digital deixa polo camiño aos usuarios máis maiores. Moitos deles non dominan os contornos web e dependen exclusivamente do teléfono para reclamar o seu dereito a ser atendidos. Ese desfase tecnolóxico converte a simple petición dunha quenda nunha odisea matinal. Hai que chamar á primeira hora, escoitar gravacións interminables e rezar para que quede algún oco dispoñible. Cando finalmente unha voz humana responde ao outro lado da liña, a contestación adoita ser a mesma: chame a semana que vén.

Difícil entender a actual encrucillada sen mirar de fronte á planificación de recursos. Non é menor o dato de que, ante a imposibilidade de obter cita presencial, milleiros de galegos terminan derivando o seu problema cara aos servizos de urxencias hospitalarios ou os puntos de atención continuada. Un trasvase de pacientes que satura aínda máis a rede e que encarece o sistema de forma considerable. O certo é que manter a atención primaria forte é a única maneira viable de soster o resto do edificio sanitario.