En desenvolvemento: Medio século da 'Marcha Verde

Os últimos acontecementos relacionados co medio século da ‘Marcha Verde’ xeraron un intenso debate na opinión pública. Analistas e especialistas coinciden en sinalar que estamos ante un punto de inflexión que podería marcar o rumbo dos próximos meses.

Contexto histórico e acordos internacionais

Os detalles que saíron á luz revelan unha situación complexa que require unha análise detallada. A historia do Sáhara Occidental comeza coa colonización española en 1884, converténdose en provincia en 1934, ata os acordos de Madrid do 14 de novembro de 1975, polos que España se comprometía a poñer fin á súa presenza no territorio cedendo a administración, pero non a soberanía, a Marrocos e Mauritania.

Isto significa que o Sáhara segue sendo un caso colonial ao que debe aplicarse a doutrina das Nacións Unidas en materia de descolonización. A Corte Internacional de Xustiza, a solicitude da Asemblea Xeral, ditaminou o 16 de outubro de 1975: «non existen vínculos de soberanía entre o Sáhara e Marrocos». Tamén negou que se puidese considerar «terra de ninguén», inflixindo un duro golpe ás aspiracións marroquís.

Franco agonizaba e Hasán II detectou unha oportunidade para substituír a España no control do territorio e apropiarse dos seus recursos. O 30 de outubro desarmouse á tropa nativa e Don Juan Carlos asumiu a Xefatura do Estado, presentándose no Aaiún o 2 de novembro, arengando ás tropas e reuníndose cos xefes das unidades.

Levaba tempo sendo confidente de Estados Unidos, aos que enviaba información e, segundo a CIA, pactou a entrega do Sáhara a Marrocos a cambio do apoio norteamericano para converterse en Rei.

A Marcha Verde e as súas consecuencias

Hoxe conmemórase o 50º aniversario da ‘Marcha Verde’, un movemento «espontáneo, masivo e pacífico» no que participaron máis de 300.000 cidadáns marroquís, que portaban o Corán e a imaxe do seu rei. Os manifestantes foron acompañados por 20.000 militares nun dos momentos máis significativos para Marrocos.

As Nacións Unidas condenaron a invasión e instaron á retirada marroquí. Con Franco en coma, o 14 de novembro asínanse os acordos de Madrid e, o día da súa morte, publícase a lei sobre a descolonización do Sáhara. A poboación fuxe.

A noite do 27 de febreiro proclámase a República Árabe Saharauí Democrática, recoñecida por máis de 80 países. Ao día seguinte, arríase por última vez a bandeira española, consumándose a páxina internacional máis vergonzosa da España do século XX, así como unha múltiple ‘traizón’.

En España, os militares e funcionarios alí destinados, que viviron a retirada precipitada e ignominiosa, percibírona tamén como unha traizón. Por outra banda, a cidadanía española sentiu que se abandonou a responsabilidade moral co pobo saharauí, sentimento compartido por organizacións de apoio e partidos políticos de esquerda.

A ONU non recoñeceu os Acordos de Madrid, insistindo en que España segue sendo a potencia administradora ‘de iure’ e que o territorio debe pasar por un proceso de descolonización. Pero, sobre todo, o pobo saharauí, que se consideraba español e ao que se lle prometera un referendo de autodeterminación, sentiu o abandono como unha ‘traizón directa’ que os obrigou a exiliarse a Tinduf (Alxeria) ou vivir baixo a ocupación marroquí.

Félix E. García Cortijo. Coronel de Infantería DEM (R)

Esta información, confirmada por fuen