Galicia prepárase para a seca: a Xunta estuda novas presas e mellora de redes ante un encoro medio ao 62,5%

A Xunta de Galicia activou un plan de eficiencia de infraestruturas hidráulicas co obxectivo de garantir o abastecemento de auga potable nun escenario de crecente escaseza. O Goberno galego non descarta construír novos encoros ou presas se resultase necesario, e en paralelo estuda outras vías complementarias: o aproveitamento de augas subterráneas, a reutilización da auga e a redución de fugas nas redes de distribución. A decisión chega cando os nove encoros destinados ao abastecemento da poboación sitúanse de media ao 62,5% da súa capacidade, 15,6 puntos por debaixo da media dos últimos cinco anos.

Un dato que inquedamenta en setembro

Poucas veces o arranque do outono hidrolóxico chegara cos encoros de abastecemento tan lonxe dos seus valores habituais. A cifra fala por si soa: case 16 puntos de diferenza respecto á media quinquenal non son unha anomalía menor, senón un sinal de que o ciclo de choivas foi insuficiente durante boa parte do ano. As precipitacións dos últimos días déronlle certo respiro ao sistema, é certo. Pero desde a Administración galega insístese en que o risco de escaseza segue presente, e en que convén prepararse antes de que a situación se converta nun problema urxente.

O contexto non é menor. Galicia viviu historicamente coa sensación de que a auga é un recurso abundante, case ilimitado, nunha comunidade surcada por ríos e rías. Ese consolo, a verdade é que, foi agretando nos últimos anos, cando episodios de seca prolongada obrigaron a concellos de distintas comarcas a tomar medidas de restrición ou a mirar o ceo con preocupación en pleno verán.

Novas presas, pero tamén outras respostas

O plan anunciado pola Xunta combina dous tipos de medidas. A primeira, de longo percorrido: a posibilidade de erguer novos encoros ou presas onde resulten necesarios para asegurar o suministro á poboación. É a resposta clásica, a da enxeñaría civil, con todas as súas vantaxes e tamén cos prazos e as controversias que adoita arrastrar este tipo de obras, sometidas a avaliación ambiental e, frecuentemente, ao debate cos territorios afectados.

A segunda vía é quizais máis silenciosa, pero non menos decisiva. O Goberno galego estuda o aproveitamento de augas subterráneas, unha reserva que en Galicia permaneceu tradicionalmente infravalorada fronte á potencia dos ríos superficiais. Tamén contempla a reutilización da auga xa empregada, unha práctica consolidada noutras partes de España con maior tradición de escaseza, e a redución de fugas nas redes de distribución. Aí está, precisamente, un dos puntos máis delicados: a auga que se perde polo camiño antes de chegar ás billas é, en moitos concellos, unha porcentaxe importante de todo o que se capta. Cada litro recuperado equivale a un litro que non fai falta embalsar.

O encoro de Albarellos e a foto dun verán difícil

A imaxe que acompaña a nova é eloquente: o encoro de Albarellos, na comarca ourensá, nunha fotografía de arquivo. Ourense interior, coas súas concas fluviais como motor da vida económica e social, foi unha das zonas onde a baixada dos niveis se fixo notar de forma máis visible. Cando un encoro como este marca niveis por debaixo do habitual, non só está en xogo o abastecemento humano; tamén o están os usos agrarios, a industria e, nalgunhas ocasións, o equilibrio dos propios ecosistemas fluviais.