A xestión dunha orde de demolición pode converterse nun pesadelo burocrático e xudicial. No concello lucense de Barreiros, este pesadelo estivo a punto de ter consecuencias penais para a súa alcaldesa, que se enfrontou á ameaza dunha imputación por un delito de desobediencia grave ao ter atrasado a execución dun derribo na zona de Lóngara. O pulso entre a administración local e o xulgado expón as contradicións dun sistema que esixe cumprir a lei sen ofrecer alternativas aos afectados.
A orixe do conflito
Todo comezou cunha sentenza firme que ordenaba a demolición de varias vivendas situadas fronte á praia de Lóngara. A Xunta de Galicia, no ano 2017, instou a que se executase o fallo, incluso despois de que o caso fose arquivado de forma provisional. A administración autonómica argumentou que non existía causa legal ou material que impedira o derribo. Este movemento reactivou o procedemento e colocou ao Concello nunha situación xurídica comprometida, obrigándoo a retomar un expediente que parecía ter quedado en vía morta.
Lonxe de acatar inmediatamente a orde, o goberno local optou por estudar o expediente en profundidade. A complexidade do caso requiría unha análise técnica e xurídica detallada, así como a exploración de posibles vías alternativas ao derribo puro e duro. Esta demora na execución, con todo, non pasou desapercibida polo xulgado, que comezou a mostrar impaciencia ante a falta de avances.
A estratexia da negociación
A regidora amosou dende o principio unha clara empatía cara aos propietarios das vivendas. Lonxe de aplicar a lei de forma automática, o seu equipo embarcouse nun proceso de diálogo e negociación. Celebráronse reunións e buscouse asesoramento para entender ata onde chegaba a capacidade de actuación do Concello ante unha orde xudicial tan tajante. O obxectivo era evitar un desalojo forzoso e explorar unha solución pactada que satisfacese, na medida do posible, a ambas partes.
Esta postura, aínda que defensable dende o punto de vista social, chocaba frontalmente coa esixencia xudicial dun cumprimento inmediato e íntegro da sentenza. Os requerimentos do tribunal sucedéronse, instando ao Concello a informar das medidas concretas adoptadas para proceder á derrubada. O marxe para a negociación, no plano estritamente procesal, era practicamente inexistente.
A advertencia do xulgado
A situación deu un xiro radical cando o xulgado, ao constatar a falta de avances, decidiu endurecer a súa postura. Nun novo requerimento, a comunicación xa non se limitaba a pedir explicacións. Nesta ocasión, advertíase directamente á alcaldesa de que a súa actuación podería ser constitutiva dun delito de desobediencia grave á autoridade xudicial. A sombra da imputación penal ceñeu de forma tangible sobre o consistorio.
Tivo que esperar ata 2022, cando os afectados deram un paso formal ao dirixirse ao xulgado, para que a presión xudicial se moderase temporalmente. O escrito que presentaron serviu para reabrir o diálogo, aínda que a ameaza da imputación xa había quedado rexistrada como un aviso moi serio. A alcaldesa logrou esquivar a acusación directa, pero o expediente xudicial deixou claro que a paciencia do tribunal tiña un límite infranqueable.
