Barreiros: a alcaldesa contra a espada xudicial

A xestión dunha orde de demolición pode converterse nunha pesadilla burocrática e xudicial. No concello lucense de Barreiros, esta pesadilla estivo a punto de ter consecuencias penais para a súa alcaldesa, quen se enfrontou á ameaza dunha imputación por un delito de desobediencia grave ao atrasar a execución dun derrubamento na zona de Lóngara. O pulso entre a administración local e o xulgado expón as contradicións dun sistema que esixe cumprir a lei sen ofrecer alternativas aos afectados.

A orixe do conflito

Todo comezou cunha sentenza firme que ordenaba a demolición de varias vivendas situadas fronte á praia de Lóngara. A Xunta de Galicia, no ano 2017, instou a que se executara o fallo, incluso despois de que o caso fora arquivado de forma provisional. A administración autonómica argumentou que non existía causa legal ou material que impedise o derrubamento. Este movemento reactivou o procedemento e colocou o Concello nunha situación xurídica comprometida, obrigándoo a retomar un expediente que parecía ter ficado en vía morta.

Lonxe de acatar inmediatamente a orde, o goberno local optou por estudar o expediente en profundidade. A complexidade do caso requiría unha análise técnica e xurídica detallada, así como a exploración de posibles vías alternativas ao derrubamento puro e duro. Este atraso na execución, con todo, non pasou desapercibido para o xulgado, que comezou a mostrar impaciencia ante a falta de avances.

A estratexia da negociación

A rexidora mostrou desde o principio unha clara empatía cara aos propietarios das vivendas. Lonxe de aplicar a lei de forma automática, o seu equipo embarcouse nun proceso de diálogo e negociación. Celebráronse reunións e buscouse asesoramento para entender ata onde chegaba a capacidade de actuación do Concello ante unha orde xudicial tan taxativa. O obxectivo era evitar un desaloxo forzoso e explorar unha solución pactada que satisfacese, na medida do posible, a ambas as partes.

Esta postura, aínda que defendible desde o punto de vista social, chocaba frontalmente coa esixencia xudicial dun cumprimento inmediato e íntegro da sentenza. Os requirimentos do tribunal sucedéronse, instando o Concello a informar das medidas concretas adoptadas para proceder ao derrubamento. A marxe para a negociación, no plano estritamente procesal, era practicamente inexistente.

A advertencia do xulgado

A situación deu un xiro radical cando o xulgado, ao constatar a falta de avances, decidiu endurecer a súa postura. Nun novo requirimento, a comunicación xa non se limitaba a pedir explicacións. Nesta ocasión, advertíase directamente á alcaldesa de que a súa actuación podería ser constitutiva dun delito de desobediencia grave á autoridade xudicial. A sombra da imputación penal planou de forma tanxible sobre o concello.

Houbo que esperar ata 2022, cando os afectados deron un paso formal ao dirixirse ao xulgado, para que a presión xudicial se moderase temporalmente. O escrito que presentaron serviu para reabrir o diálogo, aínda que a ameaza da imputación xa ficara rexistrada como un aviso moi serio. A alcaldesa logrou esquivar a acusación directa, pero o expediente xudicial deixou claro que a paciencia do tribunal tiña un límite infranqueable.

O dilema de fondo

O caso de Barreiros vai máis alá dun conflito urbanístico local. Plantea un dilema de calado sobre a responsabilidade dos cargos públicos cando se enfrontan á execución de sentenzas impopulares ou socialmente traumáticas.

Ata onde pode un alcalde atrasar unha sentenza para buscar unha solución pactada sen cruzar a liña da desobediencia?

Esta é a espada de Damocles que pendurou sobre a rexidora de Barreiros. A lexislación urban