Editorial: San Xoán e as 28 urxencias que ninguén quere contar
A noite de San Xoán volveu deixar titulares que mesturan a maxia coa tragedia. Vinte e oito persoas ingresadas nos hospitais da Coruña. Vinte e oito historias que empezaron cunha lumeira e un desexo e terminaron cunha camilla e un suero. Vinte e oito chamadas de atención que, un ano máis, serán esquecidas en canto a ressaca pase e as praias amanezcan limpas de cinza.
San Xoán é unha das celebracións máis arraigadas de Galicia. A noite do lume purificador, do salto sobre as chamas, da auga de sete fontes e das meigas que se espantan co fume de romeu. É tradición, é identidade, é comunidade. Pero San Xoán tamén se converteu, ano tras ano, nunha noite de descontrol que as urxencias hospitalarias viven como unha trinchera. O persoal sanitario dos hospitais coruñeses sabe que o 23 de xuño non será unha garda calquera: será unha noite de intoxicacións etílicas, queimaduras por imprudencias con lumeiras, cortes, contusións e accidentes que, na súa inmensa maioría, eran evitables.
Non se trata de prohibir nin de criminalizar as festas populares. Galicia vive das súas tradicións e San Xoán é unha das máis queridas. Pero hai unha diferenza entre celebrar e poñerse en risco, entre a festa e a imprudencia, entre a tradición e a irresponsabilidade. E esa diferenza, noite tras noite de San Xoán, difúndese en demasiados casos. A combinación de alcohol, lume, aglomeracións e madrugada é explosiva, e os resultados están á vista.
O modelo de Lugo demostra que se pode facer as cousas doutra maneira. As celebracións veciñais organizadas, con control de aforo, fogueiras supervisadas e dispositivos de seguridade coordinados entre o concello e as entidades veciñais, permiten vivir a maxia de San Xoán sen que o prezo sexa vinte e oito ingresos hospitalarios. Non é casualidade que Lugo destaque como exemplo: hai planificación, hai prevención, hai corresponsabilidade. A festa non se apaga cando se organiza, ao contrario: gaña en calidade e en seguridade.
A pregunta que debemos facernos non é se San Xoán merece a pena —merece a pena, sen dúbida— senón que estamos dispostos a facer para que a noite máis máxica do ano non se converta tamén na máis perigosa. As administracións poden reforzar os dispositivos de seguridade, os concellos poden delimitar zonas de fogueiras controladas e o resto da cidadanía pode decidir con quen e como celebra. Pero a responsabilidade última é de cada persoa que decide ata onde chegar.
Vinte e oito ingresos son vinte e oito motivos para reflexionar. O ano que vén, cando alguén salte a fogueira ou brinde por San Xoán na praia de Riazor, espero que recorde que a verdadeira maxia desta noite non está en desafiar os límites, senón en volver a casa sano e salvo para contalo. E espero que os dispositivos sanitarios teñan, por fin, unha noite un pouco máis tranquila.
