Editorial: a grieta dos ladrillos — 1.500 euros e dúas Galicias
Galicia cruzou unha barreira que ata hai poucos anos parecía impensable: os 1.500 euros o metro cadrado. É un dato que deberiamos celebrar como síntoma de dinamismo económico, de atracción inversora, de recuperación do mercado inmobiliario tras anos de crise. Pero a cifra, como case todas as cifras globais, agocha unha mentira. E a mentira chámase desigualdade.
Porque esa media de 1.500 euros agocha dúas realidades radicalmente distintas. Nunha Galicia —a de A Coruña, Vigo, Santiago, as Rías Baixas, a costa— o metro cadrado achega aos 2.000 euros e os mozos que queren independizarse atopanse co feito de que o aluguer cómpre a metade do seu salario. Na outra Galicia —a de Lugo, Ourense, o interior— os prezos son a metade, pero tamén o son os salarios, as oportunidades laborais e os servizos públicos. Dúas Galicias separadas polo mesmo indicador.
O problema non é novo, pero está agravándose. A ola de turismo que converteu a Galicia nun destino de moda, o auge do teletraballo que trouxe a profesionais de Madrid e Barcelona ás costas galegas, o interese dos fondos de investimento polo mercado inmobiliario galego: todo converge nun mesmo punto, a presión sobre os prezos. E quen paga as consecuencias é sempre o mesmo: o mozo que quere emanciparse, a familia que necesita unha vivenda digna, o traballador que non atopa aluguer asequible preto do seu posto de traballo.
As administracións galegas anunciaron plans de vivenda pública, axudas ao aluguer e incentivos para a rehabilitación. Son medidas necesarias, pero claramente insuficientes. Mentres tanto, a Lei de Costas e a protección do solo rural limitan a oferta nas zonas máis demandadas, e a especulación fai o resto. Non se trata de urbanizar todo o litoral, senón de atopar un equilibrio entre a protección do paisaxe —que é o noso maior activo turístico— e o dereito a unha vivenda accesible.
O caso de Vigo, onde a piqueta destruíu unha vivenda sen licenza, deixando só en pé a piscina, é sintomático dun modelo urbanístico que funciona a base de golpes de efecto en lugar de planificación estratéxica. A irregularidade urbanística non se resolve só con demolicións exemplares: resolvése con normativas claras, con control previo e cunha administración áxil que non tarde anos en reaccionar.
Ourense, pola contra, encadea o seu mellor inicio turístico da historia. A provincia do interior, a que durante décadas foi sinónimo de despoboamento, agora atrae visitantes polas súas termas, o seu enoturismo e o seu patrimonio. Esa mesma enerxía debería inspirar unha política de vivenda que aproveite o stock dispoñible no interior para ofrecer alternativas reais a quen non pode permitirse vivir na costa. Galicia non ten un problema de falta de vivenda: ten un problema de distribución. E mentres non o aborde, a grieta seguirá ampliándose.
