Corría o ano 2017 cando as chamas saltaron os montes das parroquias e se colaron en Vigo. Non foi un aviso menor. Esa noite, varios centos de persoas tiveron que abandonar as súas casas co que tiñan puesto. O lume, alimentado por un vento furioso, non respectou a fronteira entre o monte e a cidade. Agora, nove anos despois, a pregunta flota no aire: ¿está Vigo preparado para unha evacuación masiva?
O certo é que a lembranza desse domingo negro segue gravada na memoria de moitos viguéses. As chamas, que avanzaban dende os montes das parroquias, ameazaron vivendas e obrigaron aos servizos de emerxencia a activar un dispositivo sen precedentes na cidade. Acolleu a cerca de douscentas persoas esa noite. Unha cifra que, aínda que significativa, palidece ante a magnitude do que podería ocorrer se un incendio de similares características se repetise na actualidade.
O nivel 2 de emerxencia: cando o perigo é extremo
Conven é lembrar que o nivel 2 de emerxencia non é un simple trámite burocrático. Actívase cando o lume representa un perigo extremo para os inmobles e pode conllevar a orde de abandono das vivendas. Non é unha decisión que se tome a lixeira. Implica mobilizar todos os recursos dispoñibles: Policía Local, bombeiros, Protección Civil e, en moitos casos, a Unidade Militar de Emergencias.
Nese 2017, a velocidade de propagación das chamas foi o factor determinante. O lume non daba tregua. Avanzaba polas ladeiras cunha rapidez que deixaba pouco marxe de reacción. Os veciños das parroquias máis altas, como Cabral, Lavadores ou Beade, foron os primeiros en recibir a orde de evacuación. A angustia palpábase no ambiente. Ninguén sabía ata onde chegarían as chamas.
A pregunta que agora se fan os técnicos é se a cidade podería afrontar un incendio da magnitude do que afectou ao norte de Madrid. Alí, a maior evacuación da historia de España desprazou a 73.000 persoas. Unha cifra que pon os pelos de punta. Vigo, cunha poboación que ronda os 300.000 habitantes, ten os seus propios puntos débiles.
As leccións do pasado: ¿aprendemos algo?
Non é menor o dato de que, naquela ocasión, a coordinación entre os distintos corpos de seguridade e emerxencias foi clave para evitar unha traxedia maior. Con todo, dende entón, a pregunta sobre a capacidade de evacuación da cidade quedou no aire. ¿Realizáronse simulacros a gran escala? ¿Actualizáronse os plans de emerxencia?
O certo é que a Administración local e a autonómica traballaron nos últimos anos na mellora dos protocolos. Pero unha cousa son os plans sobre o papel e outra moi distinta a realidade cando o lume está á porta. A xeografía de Vigo, coas súas rúas estreitas en algunhas parroquias e a súa orografía complicada, non facilita as cousas.
Alí está a clave. A evacuación dunha cidade non é só cuestión de vontade. Require infraestruturas, medios de transporte, puntos de encontro seguros e, sobre todo, unha poboación informada e preparada. En 2017, a maioría dos evacuados foron realoxados en pabellóns deportivos e centros cívicos. Pero se o número de afectados se multiplicara, a capacidade de acollo poñeríase á proba.
O papel dos servizos de emerxencia
Se un incendio destas características se declarara hoxe, os primeiros en responder serían a Policía Local e os bombeiros. Son eles os que, inicialmente, deben avaliar a situación e tomar as primeiras decisións. Pero cando o lume alcanza o nivel 2, a responsabilidade recae na Xunta, que coordina os medios aéreos e terrestres.
A experiencia de 2017 demostrou que a rapidez na toma de decisións é vital. Non hai tempo para debates cando as chamas avanzan á velocidade do vento. Os responsables técnicos de seguridade saben que cada minuto conta.
