O Lérez agoniza en Pontevedra: Ence suspende a súa captación ante o desabamento do caudal

O río Lérez atravesa un dos seus peores momentos. O cauce que vertebra a comarca de Pontevedra esperta con niveis críticos, moi por debaixo do saudable para o ecosistema. A situación provocou este xoves un movemento institucional inédito: o Concello pontevedrés esixiu recortar de inmediato as extraccións de auga e a empresa Ence anunciou que paraliza temporalmente o seu consumo na fábrica de Lourizán para non agravar a seca do río.

Tres meses de silencio informativo e un cauce ao 50% do seu límite

Poucas veces a burocracia vai ao ritmo que marca a natureza. E aínda menos cando o termómetro aperta e as chuvias brillan pola súa ausencia nas Rías Baixas. O organismo encargado da xestión da auga na comunidade autónoma, Augas de Galicia, volveu ofrecer esta semana os datos oficiais sobre o estado do Lérez. A revelación non podía ser máis preocupante: o caudal do río atópase actualmente por debaixo da metade do que se considera o mínimo ecolóxico necesario para soster a vida acuática. Demasiado tempo sen saber nada. O verdadeiro escándalo non é só que a auga falte, senón que a administración tardou tres meses enteiros en volver publicar estas medicións.

A ninguén se lle escapa a gravidade desa cifra. Falar da metade do caudal ecolóxico significa que o río está exhausto, vadando un terreo perigoso onde a supervivencia de especies autóctonas queda no aire. Cómpre recordar que o caudal ecolóxico non é unha suxerencia técnica, senón un límite legal imposto para evitar precisamente o colapso fluvial. Que o Lérez leve meses minguando aos ollos de quen pasean polas súas ribeiras mentres os partes oficiais escaseaban xera unha fonda desconfianza sobre como se xestiona a emerxencia climática na demarcación.

A presión municipal e o movemento da industria

Foi a reacción política a que desencadeou o xiro dos acontecementos. O goberno local de Pontevedra tomou a iniciativa e pediu de xeito firme que se aplicaran restricións severas sobre quen pode extraer auga do cauce. A estación de bombeo situada ás beiras do Lérez, clave para o abastecemento da cidade, converteuse no centro de todas as miradas. As imaxes deste xoves amosaban un contorno fluvial recoñecible mais dolorosamente mermado, coa infraestrutura de captación operando nun escenario que se antolla cada vez máis insostible.

Non é menor o dato de que a grande industria do contorno tivese que ceder ante a evidencia. A fábrica de celulosa situada na parroquia pontevedresa de Lourizán, un motor económico innegable para a comarca, anunciou de forma pública que deixa de consumir temporalmente auga do río. O certo é que esta medida chega tras a esixencia municipal. Aí está a clave de todo. A empresa recoñece así, de xeito tácito, que manter as súas extraccións en plena crise hídrica era incompatible coa situación do Lérez.

Unha infraestrutura ao límite e un porvir incerto

Quen coñeza o día a día da demarcación de Pontevedra sabe que a dependencia do río é absoluta. A rede de abastecemento urbano confía tradicionalmente na calidade e o volume dunhas augas que agora mesmo escasean. Ver como os bombeos traballan a contracorriente, tentando succionar un recurso que se esvae, reflicte á perfección o choque frontal entre as nosas infraestruturas do século XX e a realidade climática do século XXI. As secas xa non son fenómenos excepcionais que ocorren unha vez por década. Convertéronse nunha ameaza constante que gollea a economía e a vida cotiá.