Quen compra polbo nunha praza galega rara vez pensa nos documentos que deberían acompañar ao animal desde o mar ata o mostrador. Confía en que alguén, nalgún punto do percorrido, fixo as comprobacións pertinentes. Ese pacto silencioso entre o sector e o consumidor ten un nome técnico —trazabilidade— e tamén unha consecuencia cando falla: o produto sae do circuíto. Este xoves, na comarca lucense de A Mariña, esa consecuencia materializouse na retirada e destrución dunha partida de 28 quilos de cefalópodo conxelado.
Un control rutineiro con final drástico
A xornada comezou como tantas outras operacións de vixilancia sobre o sector: axentes do instituto armado, acompañados de inspectores do Gardacostas de Galicia, revisaban na zona vehículos vinculados ao transporte de xénero mariño. Nun deses controis quedou retido un cargamento de polbo conxelado, troceado en porcións individuais e propiedade dunha compañía con sede en Asturias.
O problema non foi o aspecto do produto, senón a imposibilidade de reconstruír o seu percorrido. A documentación dispoñible non permitía certificar de onde saía o molusco, en que condicións se manipulara nin que camiño seguira ata a estrada lucense. Ante esa opacidade, e como marca o protocolo previsto nestes supostos, a mercadoría intervida foi dada de baixa.
A palabra que decide se un alimento pode existir
A trazabilidade é, no fondo, a biografía autorizada dun alimento. A normativa alimentaria europea obriga a que cada operador —barco, maiorista, transformador, transportista— sexa capaz de sinalar a quen comprou e a quen vendeu, de modo que, se algo falla, se poida acoutar o problema e retirar un lote concreto sen tirar pola borda todo o mercado.
Lonxe de ser burocracia, ese andamiaxe documental sostén a confianza pública no que chega ao prato: permite detectar fraudes de orixe, reaccionar con rapidez ante alertas sanitarias e defender o valor do capturado conforme ás regras fronte a quen operan á marxe.
Un alimento do que non se pode contar a historia é, a efectos sanitarios, un alimento que non debería existir.
En Galicia, onde o polbo é bandeira gastronómica e sostemento de moitas economías costeiras, ese principio non é unha abstracción. A reputación de todo un sector se apoia na certeza de que o que se vende está documentado.
Mercadoría asturiana, estrada lucense
Que a firma propietaria do cargamento estea asentada ao outro lado do límite autonómico engade unha lectura reveladora: o comercio de produtos do mar non entende de fronteiras administrativas. Os fluxos entre comunidades son constantes e, con eles, a necesidade de que os controis sexan tan móbiles como a mercadoría que vixían.
Convén, en calquera caso, non sacar conclusións precipitadas. Que un cargamento careza de trazabilidade verificable non demostra fraude nin captura ilegal: pode ser un fallo administrativo, unha xestión deficiente ou un elo descoidado. Pero o sistema sanitario non pode permitirse ningún matiz cando o que está en xogo é a inocuidade do que se come; ante a dúbida, o alimento non pasa.
Vixilancia compartida, confianza compartida
A operación reflicte ademais un modelo de colaboración institucional: o instituto armado e o servizo autonómico de vixilancia costeira uniron efectivos nun mesmo dispositivo de inspección. Esa suma de capacidades multiplica a eficacia dos controis nun territorio onde a actividade pesqueira e a súa derivada comercial vertebran a economía local.
Destruír 28 quilos dun produto tan apreciado pode renxer en tempos de conciencia sobre o desperdicio alimentario. A alternativa, con todo, sería admitir no mercado artigos de procedencia incerta, e ese é un prezo que ningunha administración
