O valor dunha tenda de barriada: a lección que deixa Lita Martínez en As Pontes

Poucas veces unha praza dunha vila galega se converte, por si só, na crónica de tres xeracións. En As Pontes, a Praza do Hospital viu nacer, pechar e renacer o mesmo comercio durante máis de oito décadas. A morte de Manuela Martínez Bermúdez, coñecida por todos como Lita, aos 76 anos, pecha ese ciclo, pero deixa aberta unha reflexión incómoda: que pasará con eses negocios de toda a vida cando non quede ninguén disposto a recoller o testemuño?

Lita non era unha empresaria ao uso. A súa historia encaixa mellor nesa categoría imprecisa pero valiosa das persoas que sosteñen, case en solitario, a vida comercial e social dunha localidade. O seu establecemento, onde se atopaba un pouco de todo —telas, roupa, mercería, paquetería—, funcionaba máis como punto de encontro que como simple tenda. Nas vilas, estes comercios cumpren unha función que ningunha gran superficie soubo replicar.

Un legado familiar de 1941

A historia arrancou moito antes de que Lita tomara as rendas. Foi a súa nai quen abriu o negocio en 1941, en plena posguerra, na propia Praza do Hospital. Medrar entre telas marcou o seu destino: parecía escrito que continuaría a labor materna, e así foi durante anos, ata que a demolición do inmoble que albergaba a tenda truncou de golpe unha traxectoria que parecía inamovible.

Ese episodio —a expropiación e o derrubamento do edificio— obrigou a Lita a abandonar o comercio e a deixar atrás, temporalmente, a súa vila. Residiu durante 21 anos fóra de As Pontes, un paréntese longo que para moitas persoas habería significado o peche definitivo dun capítulo. Non foi o seu caso.

Emprender aos 73: unha aposta pouco común

O verdadeiramente notábel chegou nunha idade na que o habitual é planificar o descanso. Con 73 anos, Lita decidiu reabrir o negocio familiar, esta vez nun novo local, devolvendo á praza o seu comercio de sempre. Non se trataba dunha operación comercial calcada das tendencias do momento: a súa tenda apelaba á memoria, cun estilo clásico e unha oferta que resistía o paso das modas.

Hai algo de rebeldía nese xesto. Nun contexto no que os pequenos comercios das comarcas galegas loitan contra o despoboamento, a competencia online e o relevo xeracional inexistente, alguén que reabre un negocio aos 73 anos envía unha mensaxe poderosa sobre a ilusión como motor. O seu regreso ao mostrador non se viviu como un novo comezo, senón como a continuación natural dunha vida enteira dedicada ao mesmo: atender á súa xente.

A despedida

A despedida ten lugar estes días de final de verán. A comitiva fúnebre parte este luns dende o tanatorio San Roquiño ata a igrexa de Santa María, onde se oficiará a misa de funeral ás 12.00 horas. Posteriormente, os restos de Lita recibirán sepultura no cemiterio municipal de Os Alimpadoiros, con familia, amigos e veciños dando o último acompañamento.

Quenes a trataron destacan a enerxía e a vitalidade que a acompañaron ata o último día. Non é un detalle menor: a mellor maneira de honrar esa actitude non son as palabras, senón a pregunta de se algún veciño ou veciña de As Pontes estará disposto a manter vivo ese tipo de comercio, ou se a tenda da Praza do Hospital se suma á longa lista de negocios que só existen xa no recordo.

A historia de Lita Martínez condensa, en pouco máis de oito décadas, o pulso da Galicia rural: a emigración e o regreso, o derrubamento do antigo, a resistencia do pequeno. A súa tenda foi, sobre todo, unha declaración de principios: que hai proxectos que non se miden en beneficios, senón en continuidade. Descanse en paz quen demostrou que para emprender nunca é tarde.

Con información de medios galegos