XI ViBoMask, 20-22 marzo, Viana do Bolo e Vilariño de Conso
O Festival Internacional de Mascarada Ibérica ViBoMask celebrará a súa undécima edición os días 20, 21 e 22 de marzo en Viana do Bolo e Vilariño de Conso co obxectivo de preservar e difundir as tradicións do entroido. Máis de medio centenar de máscaras procedentes das catro provincias galegas, outras comunidades españolas e rexións do norte de Portugal citaranse durante un fin de semana que combina conferencias, desfiles, mercados de artesanía e música. A iniciativa pretende reafirmar o Macizo Central como un foco vivo das mascaradas invernais e atraer a visitantes interesados no patrimonio inmaterial. A programación busca, ademais, vincular ás xeracións locais con investigadores e artesáns que traballan na recuperación destas prácticas.
A presentación oficial tivo lugar no Centro Cultural Marcos-Valcárcel, coa asistencia dos responsables municipais e provinciais que apoián o festival. No acto estiveron presentes Melisa Macía e Germán García-Ávila, alcaldes de Viana do Bolo e Vilariño de Conso respectivamente, así como o representante da Asociación Robreda, Jorge Domínguez, o deputado provincial Rosendo Fernández e o responsable de Turismo de Galicia en Ourense, Cecilio Santalices. Os organizadores destacaron a importancia de articular un programa que combine investigación académica, transmisión artesanal e festa popular para garantir a continuidade das mascaradas. Subliñaron igualmente a dimensión territorial do encontro, que favorece a colaboración entre municipios e asociacións culturais.
Mascarás participantes chegarán dende as catro provincias galegas e dende comunidades como Asturias, Cantabria, Castilla e León, Castilla-La Mancha, Extremadura e o País Vasco, ademais de zonas do norte lusitano como Bragança, Viana do Castelo e Viseu. Segundo a organización, máis de cincuenta agrupacións confirmaron a súa presenza, o que permitirá mostrar unha ampla tipoloxía de figuracións, atavíos e rituais. Esa diversidade evidencia as distintas maneiras nas que a mascarada ha pervivido en distintos paisaxes e marcos sociais ao longo da Península Ibérica. Para os veciños das Terras do Bibei e os visitantes será unha oportunidade de observar e comparar manifestacións que comparten raíces pero que se expresan con singularidades locais.
A actividade ábrese o venres pola mañá cunha programación académica no instituto de Viana do Bolo concebida para ofrecer contexto etnográfico e técnico sobre as prácticas da mascarada. Intervirán expertos e estudosos como a directora da Cátedra de Estudos sobre a Tradición da Universidade de Valladolid, María Pinar Panero, o antropólogo Mario Moreno e o artesán de máscaras Paco Diéguez, que aportarán perspectivas sobre conservación, simbolismo e técnicas de confección. Xa pola tarde, as rúas de Viana comezarán a impregnarse de ambiente cos tradicionais Cantos de Taberna, que serven de antesala festiva ao desfile. Os responsables culturais previron espazos de diálogo entre investigadores e portadores comunitarios para reforzar a transmisión do coñecemento.
O sábado será a xornada central nas Terras do Bibei, con un mercado de artesanía e actividades matinais que inclúen a presentación do libro “Guía ilustrada do Entroido galego”, obra de Alba de Evan e Xabier Domínguez, con edición de Ramón D. Veiga. O vermú correrá a cargo da Charanga BBB e pola tarde, a partir das 17:00 horas, terá lugar o gran desfile que percorrerá as rúas de Viana do Bolo, reunindo as máscaras e as agrupacións invitadas. O percorrido e a ambientación pretenden respectar a estrutura ritual de cada agrupación, ao mesmo tempo que facilitan o acceso do público ás distintas manifestacións. Os organizadores esperan unha alta afluencia de público local e foráneo, atraído pola singularidade do evento.
Ao caer a noite, a festa continuará con novas sesións de charanga e a música de Os Festicultores, encargados de manter a animación ata altas horas e favorecer o encontro entre participantes e espectadores. A programación musical deseñouse para alternar os sons tradicionais con formatos de animación contemporánea que permitan prolongar a convivencia tras o desfile. Esta combinación responde á vontade de conciliar o rigor etnográfico coa festa popular, elemento clave para a pervivencia da tradición. Os negocios e hosteleros da comarca esperan que a actividade dinamice a economía local durante o fin de semana.
O peche do festival desenvolverá o domingo en Vilariño de Conso, onde volverá haber mercado de artesanía e repetirase a presentación da “Guía ilustrada do Entroido galego” para achegar a publicación a outro público. A partir das 11:30 horas, os grupos inscritos percorrerán as rúas do concello dende a Praza Maior ata o entorno do río Cenza, ofrecendo un último paseo de figuras, música e procesións pagás que rememoran costumes rurais. O tránsito polo casco urbano e as marxes do río tratará de manter a carga simbólica dos rituais, con especial atención á seguridade e ao respecto polos espazos patrimoniais. A xornada dominical busca deixar unha impresión duradeira nos visitantes e residentes, ademais de servir como clausura colectiva.
Con esta edición, a ViBoMask consolida o seu papel como espazo de encontro entre territorios, xeracións e oficios vinculados ao entroido, e reforza a posición do Macizo Central como referente destas prácticas na Península Ibérica. Os organizadores insisten na necesidade de manter políticas de apoio institucional e comunitario que permitan a transmisión de saberes e a profesionalización de labores artesanais como a fabricación de máscaras. Alén do valor festivo, o festival propónse como instrumento de preservación do patrimonio inmaterial e como un recurso para impulsar o turismo cultural nas comarcas con forte identidade. A convocatoria aspira a que tanto a poboación local como os visitantes saian do fin de semana cunha visión renovada da riqueza e da actualidade das mascaradas.
Pódete interesar:
