A situación na Serra do Xistral superou todos os límites que a paciencia gandeira podía tolerar. As comunidades de montes de Frexulfe e Vilacampa, en plena Mariña lucense, contemplan atónitas como as súas rabañas de cabalos se desangran xornada tras xornada baixo o acoso dun depredador que perdeu o medo e xa non agarda á noite para cazar. O que ata hai poucos anos era un problema puntual converteuse nunha ameaza constante que pon en risco a propia supervivencia da actividade gandeira extensiva en toda a zona alta da comarca.
Un depredador que perdeu o medo ao humano
Poucas veces se vira unha escena semellante nestes montes. Os comuneiros cóntano cunha mestura de rabia e impotencia: o lobo asentouse na zona cunha densidade tan elevada que deambula entre as rabañas a plena luz do día, sen preocuparse pola presenza humana. Non se trata dunha impresión pasaxeira nin do susto dunha mala tempada. É a nova normalidade nunha serra que se estende entre os concellos de O Valadouro, Abadín e Muras, onde o gando equino en semiliberdade foi durante xeracións seña de identidade da paisaxe e complemento fundamental da economía rural.
A ninguén se lle escapa a gravidade do panorama. Cada mañá aparece un animal morto nos prados ou nos montes comunais. A afirmación que repiten os afectados, reunidos recentemente na igrexa de Frexulfe para analizar a crise que os asfixia, non admite matices: xa non saben que facer. As baixas volvéronse economicamente insostibles para unhas explotacións que, por se fose pouco, carecen de relevo xeracional. A xente nova non quere quedarse no monte, e quen resisten vense acurralados por un problema que supera con creces a súa capacidade de resposta.
Cercas, canóns e luces: nada funciona
Quen crea que este problema ten solución fácil é que nunca pisou estes montes. Os gandeiros da zona tentárono absolutamente todo. Levantaron valados perimetrais de considerable altura. Instalaron canóns de gas que disparan estrondos a intervalos regulares para espantar os depredadores. Colocaron luces similares ás das discotecas, pestanexantes e estridentes, coa vã esperanza de que o destello manteña afastado o lobo. Nada funcionou. Absolutamente nada.
O lobo é un animal extraordinariamente intelixente que aprende máis rápido cás barreiras que se lle poñen por diante. Adáptase, salva os obstáculos e continúa cazando coa mesma determinación. O máis demoledor é que nin sequera as medidas de protección máis custosas e sofisticadas garantizan a seguridade do gando. Demostrouno un episodio que os propios afectados recordan con amargura: no Monte Corrubedo, na costa barbanzá, tiñan os animais protexidos con mastíns, a raza canina por excelencia para a defensa do gando fronte a grandes depredadores. O lobo matou os animais igualmente.
Tempo de máis soportando o mesmo. Demasiadas baixas contabilizadas e outras tantas que nin sequera se rexistran. A impotencia pálpase en cada reunión de veciños, en cada conversa na que se cruzan miradas cómplices de quen ven como o esforzo de toda unha vida se esvaece nunha soa noite.
O éxodo do gando e o avance imparábel da matogueira
A consecuencia desta presión constante non é unicamente económica, aínda que por si soa xustificaría toda a alarma. É tamén paisaxística, ecolóxica e profundamente identitaria. A Serra do Xistral estase transformando a ollos vistos, e non precisamente cara a mellor. Onde antes pastaban cabalos, vacas, ovellas e cabras nun equilibrio centenario entre o ser humano e o medio natural, agora avanzan imparabelmente as silvas e as plantacións forestais. O monte péchase. A serra vólvese brava dun xeito que non ten nada que ver coa conservación medioambien
Únete a la conversación
Regístrate gratis con tu email para comentar en las noticias. Tu opinión importa.