Tui e Lugo — O que durante séculos foi unha cerimonia de vasallaxe espiritual e política mutou, na súa edición máis recente, nun altofalante contra as desigualdades que fracturan a sociedade galega. A Ofrenda ao Santísimo Sacramento do Antigo Reino de Galicia, celebrada na catedral de Lugo, tivo este ano un compoñente inédito: a asistencia do presidente da Xunta por primeira vez en máis dun decenio. Pero máis aló do boato institucional, o verdadeiro nervio do acto poñeron as oracións do alcalde de Tui e do bispo de Tui-Vigo, que centraron as súas intervencións nos males contemporáneos: polarización política, precariedade laboral, dificultades de acceso á vivenda, xenofobia e unha crecente crise de saúde mental.
A tradición, que afonda as súas raíces na Baixa Idade Media, cando os reinos cristiáns peninsulares buscaban cohesionar os seus territorios baixo o amparo divino, foi adaptándose aos tempos. Hoxe, a Ofrenda non é só un acto de fe, senón tamén unha declaración de intencións sobre o modelo de sociedade que se quere construir. Nesta ocasión, as mensaxes lanzadas dende o altar maior da catedral lucense resoan nun contexto de fragmentación social acelerada pola crise económica postpandemia e as tensións xeopolíticas globais. ¿Pode unha roxativa relixiosa xerar un cambio real ou queda nun xesto simbólico baleiro de contido práctico?
Un símbolo de identidade en tempos de polarización
O acto, que cada ano alterna a súa sede entre as sete capitais de provincia históricas do antigo reino, recuperou este ano en Lugo unha dimensión institucional que había perdido dende 2012. A presenza do presidente autonómico non foi casual: a súa asistencia simbolizou un apoio explícito a unha cerimonia que algúns sectores consideran ancorada no pasado, pero que para outros representa a memoria colectiva de Galicia como entidade política. A ausencia de mandatarios rexionais durante máis dunha década alimentara críticas sobre o progresivo desinterese das administracións cara ás tradicións que forxan a identidade galega. Coa súa chegada, péchase un ciclo de desencontro e ábrese a porta a unha posible revitalización deste tipo de eventos como espazos de encontro transversal.
Con todo, o verdadeiro pulso da xornada non se atopou nos asentos reservados ás autoridades, senón no contido das oracións. Tanto o concelleiro tudense como o prelado de Tui-Vigo aproveitaron a oportunidade para denunciar o que calificaron como “doenzas sociais” que corroen o tecido comunitario. A polarización política, sinalada como un dos males máis acuciantes, foi descrita como un obstáculo para o diálogo e a cooperación entre institucións e cidadanía. Nun momento no que os discursos de odio e a crispación dominan o debate público, a Ofrenda converteuse nun raro espazo de concordia, aínda que só fose durante os minutos que durou a cerimonia.
Pregarias con carga social: vivenda, traballo e saúde mental
Entre os temas que marcaron as súplicas elevadas ao Santísimo Sacramento destacaron a precariedade laboral e a imposibilidade de acceso á vivenda, dúas realidades que golpean con especial dureza aos mozos galegos. A taxa de emancipación na comunidade segue sendo das máis baixas do Estado, e o prezo do aluguer nas cidades como Vigo, A Coruña ou Santiago disparouse nos últimos anos. A plegaria non se limitou a unha mera enumeración de problemas; incluíu unha chamada á acción dirixida a “responsables políticos, económicos e sociais” para transitar dunha sociedade centrada no crecemento económico desmedido e na mercantilización das relacións humanas cara a outra baseada no benestar colectivo e na solidariedade.
Outro dos frontes abertos foi o da saúde mental, unha epidemia silenciosa que viu aumentar os casos de ansiedade e depresión entre a poboación galega, especialmente entre os máis novos. A cerimonia incorporou esta preocupación, ata hai pouco ausente dos discursos institucionais, como un elemento central da oración colectiva. Tamén se mencionou a xenofobia e o individualismo rampante, males que, segundo os oficientes, están erosionando os cimentos dunha sociedade que historicamente se caracterizou pola acollida e a vida en comunidade.
O valor do municipalismo como contrapeso
Un dos aspectos máis destacados polos intervinientes foi o papel do municipalismo como ferramenta para combater a exclusión. O alcalde de Tui subliñou que a Ofrenda “destaca o valor dos concellos na conformación colectiva de Galicia”, unha afirmación que cobra especial relevancia nun momento no que as pequenas e medianas localidades loitan contra o despoboamento e a falta de servizos. Mentres as grandes cidades concentran recursos e oportunidades, o rural galego demanda políticas que frenen o éxodo e xeren emprego de calidade. A cerimonia, ao reunir representantes das sete capitais históricas, serviu como recordatorio de que Galicia non é só os seus núcleos urbanos, senón tamén o vasto territorio que os conecta.
A presenza institucional, multiplicada este ano grazas á confirmación da asistencia do presidente autonómico, non debe agochar a realidade dun evento que segue sendo, ante todo, un acto de fe e de reivindicación territorial. A Ofrenda ao Santísimo Sacramento do Antigo Reino de Galicia é, en esencia, un recordatorio de que a identidade dun pobo non se constrúe só con leis e fronteiras, senón tamén con ritos compartidos que poñen sobre a mesa os problemas que afectan á cidadanía. Nun mundo hiperconectado pero cada vez máis fragmentado, volver a unha tradición medieval para falar de vivenda, traballo e saúde mental pode parecer unha contradición; sen embargo, quizais sexa precisamente aí, nos símbolos do pasado, onde atopemos as claves para enfrontar os desafíos do presente.
Unha tradición que se renova sen perder a súa esencia
A Ofrenda deste ano quedará gravada na memoria institucional non só polo regreso do presidente da Xunta, senón pola contundencia dunha mensaxe que transcendeu o relixioso para adentrarse no terreo da xustiza social. A polarización, a exclusión e a desigualdade non son problemas exclusivos de Galicia, pero o feito de que se abordaran desde un marco tan simbólico como a Ofrenda do Antigo Reino demostra que a cidadanía e os seus representantes buscan canles alternativos para expresar as súas demandas cando os cauces ordinarios parecen insuficientes.
A cerimonia, dirixida nesta ocasión polo bispo de Tui-Vigo, combinou a liturxia tradicional cunha lectura crítica da realidade contemporánea. Aínda que algúns poidan tildar o acto de folclórico ou de xesto baleiro, o certo é que a concatenación de problemas sociais sobre os que se pediu iluminación divina reflicte unha axenda política que as institucións galegas aínda non lograron abordar con eficacia. O reto, agora, é que as palabras pronunciadas na catedral de Lugo non queden no eco das bóvedas, senón que se traduzan en políticas concretas que ataquen as causas estruturais da exclusión.
Conclusión: A Ofrenda do Antigo Reino de Galicia, máis que un rito inmutable, revela como un espello das inquietudes de cada época. Na súa edición de 2026, o espello devolveu unha imaxe dunha sociedade ferida pola polarización e a desigualdade, pero tamén disposta a utilizar todos os recursos ao seu alcance —incluídos os simbólicos— para reclamar un cambio de rumbo. A asistencia do presidente autonómico por primeira vez en catorce anos non foi o único feito destacable; foi, sobre todo, que as oraciones se elevaron non só cara ao ceo, senón tamén cara aos despazos onde se deseñan as políticas que poden mellorar —ou empeorar— a vida dos galegos. O verdadeiro milagre, se acaso, sería que esas súplicas atoparan resposta máis aló do ámbito espiritual.
