A Ribeira Sacra resiste: a candidatura á Unesco xa é un motor malia o ditame do Icomos

O itinerario cara á declaración da Ribeira Sacra como Patrimonio da Humanidade viviu un xiro inesperado. O organismo asesor da Unesco, o Consello Internacional de Monumentos e Sitios (Icomos), emitiu un informe desfavorable que, en teoría, debería arrefriar as aspiracións da comarca. Con todo, lonxe de frear o proxecto, a comunidade local —alcaldes, empresarios e veciños— respondeu cun sinal de unidade que transcende o mero trámite administrativo. A cuestión de fondo xa non é só se se logrará a distinción, senón que efectos tanxibles está xerando o simple feito de ter iniciado o proceso.

Un ditame que non apaga a ilusión

O pronunciamento do Icomos foi claro ao recomendar que a candidatura non prosiguise. Pero na Ribeira Sacra interprétase como un paso máis dentro dun camiño longo, non como un punto final. As voces do territorio coinciden en que os argumentos de fondo seguen sendo sólidos: unha paisaxe cultural modelada por séculos de presenza monástica, viñedos en bancais que descenden ata os canóns do Sil e o Miño, e un patrimonio arquitectónico que inclúe igrexas románicas, mosteiros e pontes medievais. Para os responsables locais, o veredicto do Icomos non invalida ese valor excepcional, senón que convida a perfeccionar a documentación e a reforzar a estratexia de conservación.

Un responsable municipal consultado por este diario sinalou que a candidatura serviu para pór sobre a mesa cuestións que antes estaban relegadas: a necesidade de protexer o solo, de regular o crecemento urbanístico nas zonas máis sensibles e de promover un turismo sostible que non degrade a contorna. Nese sentido, o expediente xa cumpriu unha función pedagóxica e de planificación, máis alá da decisión final en París.

Desenvolvemento local: a marca como activo

Un dos aspectos máis destacados polo tecido empresarial é a creación dunha identidade común. Durante anos, a Ribeira Sacra era un concepto difuso, un conxunto de parroquias e concellos que compartían xeografía pero non unha estratexia unificada. A candidatura á Unesco obrigou a coordinar discursos, a fixar límites territoriais e a deseñar unha narrativa compartida. Hoxe, os empresarios do sector turístico, a hostalería e a viticultura falan dunha «marca» que xa está no mercado e que atrae visitantes, investimentos e proxectos culturais.

O impacto económico comeza a notarse: segundo datos manexados por asociacións locais, as pernoctacións na comarca medraron un 22% desde que se anunciou a candidatura, e as adegas viron aumentar a demanda de viños con denominación de orixe Ribeira Sacra. Os empresarios subliñan que este repunte non é froito da casualidade, senón da visibilidade obtida en medios nacionais e internacionais. Incluso o ditame do Icomos xerou titulares que, paradoxalmente, poñen o nome da Ribeira Sacra no mapa global.

Turismo e vivenda: os desafíos pendentes

O crecemento acelerado tamén expón problemas. O aumento do turismo tensionou o mercado da vivenda nalgúns concellos, con prezos que se disparan e dificultades para que os mozos poidan establecerse. Precisamente, os mesmos alcaldes que defenden a candidatura impulsaron un pacto pola vivenda na Ribeira Sacra, tratando de conciliar a demanda exterior co dereito dos residentes a un fogar asequible. Este pacto, anunciado recentemente, busca regular os alugueiros turísticos e fomentar a rehabilitación de inmobles baleiros.