Os viticultores do Salnés e a organización Unións Agrarias rexeitaron este martes con firmeza a proposta da Denominación de Orixe Rías Baixas de reducir o rendemento máximo por hectárea de 12.000 a 10.000 quilos. Segundo os afectados, esta medida encarecería a uva para os produtores e só beneficiaría ás adegas con excedentes. A iniciativa, debatida na comisión permanente do Consello Regulador e pendente de ratificación en pleno, ha xerado alarma nun sector que teme pola supervivencia das explotacións familiares. Os representantes do campo argumentan que a redución penalizaría a quen xa percibe ingresos por debaixo do salario mínimo e que non existe un informe técnico que xustifique este cambio.
No Salnés, a comarca máis afectada, hai máis de 3.600 viticultores que dependen de explotacións medias de aproximadamente unha hectárea. O cálculo económico é sinxelo e doloroso para os produtores: a un prezo medio de 2 euros por quilo, unha colleita de 12.000 quilos supón uns 24.000 euros brutos anuais. Retirar 2.000 quilos do cupo significaría deixar de ingresar ao redor de 4.000 euros para a explotación media, sen que diminuísen os custos de produción. Os sindicalistas agrícolas advirten que este recorte faría insostenible a situación económica de moitas familias, que xa afrontan gastos de man de obra, fitosanitarios e de mantemento con marxes reducidas.
A organización Unións Agrarias expresou a súa oposición frontal e reclamou transparencia e fundamentos técnicos antes de calquera cambio regulatorio. Na rolda de prensa, entre outros, participou o secretario xeral, Roberto García, quen acusou aos promotores da iniciativa de buscar un atallo para abaratar a compra de uva e solucionar así problemas privados de existencias en algunhas adegas. García defendeu que unha modificación desta envergadura non pode basearse en filtracións nin en votacións parciais sen documentación que a avale. Segundo o seu relato, a proposta foi impulsada por Asaga e por seccións do Sindicato Labrego Galego de O Condado e O Rosal, e conta co apoio de algúns vogais do Consello Regulador, pero carece de respaldo técnico.
A falta dun informe que explique o impacto agronómico, económico e de calidade é unha das críticas máis repetidas polos produtores, e na comisión permanente rexistráronse queixas polo procedemento. O vogal de Unións na denominación, Manuel Ángel Dopazo, subliñou que reducir o rendemento non diminúe os custos fixos e que, polo tanto, recortar quilos equivale a recortar ingresos sen mellorar a conta de explotación do agricultor. Para Dopazo, trasladar o axuste de existencias dunha adega concreta ao conxunto da denominación sería injusto e podería ter consecuencias negativas para a cadea produtiva.
Advírtese un impacto negativo nos viñedos e no emprego
Na votación da comisión permanente, as grandes cooperativas que compran e comercializan máis uva opoñéronse ao recorte. Adegas como Martín Códax, Condes de Albarei e Paco & Lola apoiaron a posición de Unións, argumentando que non teñen problemas de stock que xustifiquen unha medida xeral. Os promotores, por outra banda, sosteñen que o axuste axudaría a equilibrar o mercado e a preservar a calidade, pero non presentaron ningún estudo que o respalde. Esta división evidencia a fragmentación do sector entre operadores que avogan por regulamentos máis estritos sobre os rendimentos e aqueles que advirten do impacto social e económico sobre a base produtora.
A patronal agraria advirte sobre os efectos indesexados: obrigar a moitos viticultores a deixar uva fóra do cupo podería empuxar as vendas ao mercado paralelo ou directamente ao desperdicio, medidas que empeorarían a trazabilidade e a fiscalidade do produto. Unións tamén advirte sobre o risco de presión sobre os prezos ao produtor no punto de compra, xa que unha menor dispoñibilidade oficial de quilos tería o efecto inmediato de reducir a demanda por parte de adegas con excedentes. Para os pequenos agricultores, que en moitos casos xa compaginan a viticultura con outras actividades, a saída dese excedente por canles non oficiais sería unha vía de supervivencia con consecuencias negativas para o conxunto da denominación.
O asunto pasa agora ao pleno do Consello Regulador, onde se decidirá se a proposta é aprobada e en que termos; os sindicatos reclaman que, antes de votar, se presente un estudo técnico e unha memoria económica que avalíe o impacto sobre as explotacións e o emprego. Fontas do sector coinciden en que calquera cambio debe negociarse con datos e con medidas compensatorias para os máis vulnerables. Tras a polémica está a necesidade dun pacto entre adegas e produtores para ordenar stocks e prezos sen sacrificar a viabilidade das explotacións familiares que sosteñen a viticultura atlántica.
O debate en Rías Baixas chega nun momento no que Galicia pechou a vendima cunha colleita abundante en termos xerais, o que aumenta a tensión entre a xestión de excedentes e a protección da renda agraria. Os representantes do campo insisten en que a solución pasa por políticas de xestión de stocks, canles de comercialización e transparencia, non por recortes generalizados que, a seu xuízo, castigan a quen menos pode asumir a perda. Mentres o Consello Regulador prepara o pleno, a mobilización e o seguimento do sector anuncian semanas de deliberación con repercusión na economía rural da comarca.
Pode interesarche:
