A intensa tormenta que descargou este martes sobre a provincia de Ourense non foi unha sorpresa meteorolóxica, pero sí un duro exame para a rede viaria do interior galego.
A AEMET xa había activado o aviso laranxa para a metade oriental, anticipando o risco de inundacións por unhas precipitacións que, en pouco máis dunha hora, chegaron a superar os 30 litros por metro cadrado. O que a alerta non podía medir era a reacción exacta dun territorio de orografía complexa, onde a auga atopa o seu camiño arrastrando consigo a terra e as pedras que se interpónn nel.
O resultado foi unha tarde de múltiples incidencias. Deslizamentos de terra, desprendementos de rochas, carreiras anegadas e un espectáculo eléctrico con miles de raios que iluminaron o ceo. Neste contexto, o punto crítico da xornada localizouse na estrada N-120 ao seu paso por Vilamartín de Valdeorras, onde a circulación tivo que ser interrompida para garantir a seguridade dos condutores e permitir as labores de limpeza da calzada.
Un corredor vital baixo mínimos
O peche da N-120 en Vilamartín non foi un feito baladí. Esta vía, que conecta Galicia coa Meseta, é a columna vertebral da comarca de Valdeorras, unha zona de forte tradición minera e vitivinícola cuxa economía depende deste eixo de comunicación. Cada hora de corte supón un contratiempo logístico para o transporte da pizarra e dos caldos da Denominación de Orixe Valdeorras. A decisión de cortar a estrada, aínda que drástica, foi inevitable ante o volume de auga e barro que invadiu a calzada, froito da saturación das ladeiras que flanquean o trazado entre o monte e o curso do río Sil.
As imaxes da xornada revelaron a crueldade dun fenómeno que, aínda que habitual no verán galego, preséntase con unha virulencia que obriga a extremar a precaución. A combinación de precipitacións intensas e concentradas, unida á orografía dun val de enclavado, converteu a tarde nun quebracabezas para os servizos de emerxencia. Mentres os equipos de conservación de carreiras traballaban para restablecer o paso, os condutores que se viron sorprendidos polas trombas de auga tiveron que extremar a paciencia e buscar alternativas nunha rede secundaria que tamén presentaba dificultades polo barro e os desprendimentos.
O aviso laranxa e a realidade do terreo
A activación do aviso laranxa por parte da AEMET demostra que o sistema de predición funciona. Sen embargo, a distancia entre a predición e a prevención material segue sendo un desafío no rural galego. As cuncas, os sistemas de drenaxe e as barreras de contención son infraestruturas invisibles ata que fallan. Nunha tarde como a deste martes, na que os litros por hora se acumularon de forma implacable, o terreo converteuse nun testemuña incómodo da nosa vulnerabilidade.
A xeografía de Valdeorras, coas súas ladeiras de forte pendente e un solo a miúdo inestable pola natureza das súas rochas, é un polvorín para os deslizamentos cando as precipitacións alcanzan estes picos de intensidade. A duración da alerta e a concentración da chuvia nun breve espazo de tempo foron os factores diferenciais. Non é o mesmo unha chuvia persistente que unha tromba de auga, e o terreo responde de forma radicalmente distinta. Esta vez, a violencia da caída da auga deixou pouco marxe de reacción aos sistemas de drenaxe natural.
