Ourense sécase: a prealerta por seca esténdese a toda a provincia cos ríos ao 45% do seu caudal

A volve ser o centro do debate no interior de Galicia. A Confederación Hidrográfica do Miño-Sil (CHMS) activou este luns a fase de prealerta por seca en toda a provincia de Ourense, un movemento institucional que chega tras constatar un esboroamento estremecedor dos caudais fluviais, agora situados un 45% por debaixo do habitual para o mes de xullo. A administración hidráulica esixe xa aos concellos medidas inmediatas de restrición e vixilancia.

O termómetro dos ríos marca vermello

Non fai falla escarvar moito nos datos para entender a magnitude do problema. O organismo de conca, que depende directamente do Ministerio para a Transición Ecolóxica e o Reto Demográfico, tivo que convocar de urxencia á súa Oficina Técnica da Seca (OTS). O motivo non é outro que o esboroamento xeneralizado da auga nos cauces. Unha caída de case a metade no volume circulante é un dato que deixa sen folgos a calquera experto en xestión hídrica.

Difícil mirar para outro lado cando os ríos levan semanas mostrando un leito cada vez máis descuberto. A propia OTS categorizou esta coyuntura como unha situación de escaseza, un termo técnico que, traducido á linguaxe da rúa, significa que a billa da natureza está fallando a mediados de verán. A cifra fala por si soa. Falamos de practicamente a metade da auga perdida en comparación cos rexistros históricos deste mesmo mes.

Cómpre recordar que o mes de xullo é, tradicionalmente, un dos puntos álxidos de tensión hídrica nas comarcas interiores de Galicia debido ás altas temperaturas e á ausencia de precipitacións significativas. Con todo, rexistrar un déficit do 45% sitúa ao territorio nunha vulnerabilidade extrema. É a antesala a problemas maiores se as previsións meteorolóxicas non cambian drasticamente nas próximas semanas.

A conta atrás para os concellos

A directriz marcada desde a administración central non admite dúbidas. A CHMS transmitiu aos concellos de toda a provincia de Ourense a necesidade imperativa de reforzar de inmediato as medidas de aforro. E non só iso. Tamén reclaman unha vixilancia moito máis estrita sobre o uso da auga, o que abre a porta a un control moito máis severo sobre pozos ilegais, captacións non autorizadas ou usos agrícolas e recreativos que consomen recursos sen control.

A ninguén se lle escapa que os gobernos locais se enfrontan agora a un desafío de xestión complexo. Teñen nas súas mans a responsabilidade de trasladar esa alerta administrativa a ordenanzas e campañas informativas para os seus veciños. A burocracia marca os tempos, pero a auga non agarda. A demora en adoptar restricións voluntarias hoxe pode traducirse en cortes drásticos de subministración cando chegue o outono se as chivas tardan en facer a súa aparición.

Non é menor o dato do estado das infraestruturas hidráulicas. Encoros clave para o equilibrio da demarcación, como o de Albarellos, convértense nos grandes observatorios desta crise. As súas augas son o reflexo visual da emerxencia. Cando os niveis destes vasos baixan, a alarma social soba de ton, evidenciando a enorme dependencia que ten a provincia destas reservas para manter tanto o consumo humano como o agrícola e gandeiro.

A excepción do Támega

Poucas veces unha crise hídrica afecta de xeito uniforme a un territorio enteiro, e a provincia de Ourense non é unha excepción a esta regra xeográfica. Mentres que o panorama xeral é de seca severa, a conca do río Támega mantense á marxe desta prealerta xeneralizada. Unha excepcionalidade que marca as diferenzas climáticas e xeográficas dentro de Galicia, e que demostra que a auga non se reparte coa mesma man en todas as comarcas.