O alcalde de Ribadavia, César Fernández Gil, rompeu o seu silencio sobre a posibilidade de fusionar o seu concello co veciño de Carballeda de Avia. En declaracións recollidas por La Voz de Galicia, o rexedor cualifica a operación de «complexa pero valente», abrindo un debate que leva anos latente na comarca do Ribeiro. Non é un anuncio formal, pero a declaración ten peso: por primeira vez un alcalde en activo dun dos dous municipios recoñece que a unión é unha «posibilidade real».
A fusión de concellos en Galicia non é un tema novo, pero cada vez que resurxe faino con máis forza. Neste caso, a proposta non nace da Xunta nin dun estudo técnico: xorde do diálogo entre os dous rexedores. Fernández Gil comparte co seu homólogo de Carballeda de Avia a idea de que xuntos sumarían máis. Máis recursos, máis capacidade de investimento, máis peso político. A lóxica demográfica aválao: Ribadavia rolda os 5.000 habitantes e Carballeda de Avia apenas supera os 1.200. Unidos, rozarían os 6.500, unha cifra que lles permitiría optar a programas e financiamento que agora se lles escapan por pouco.
Dous concellos, unha mesma comarca
Ribadavia e Carballeda de Avia comparten historia, cultura e xeografía. Ambos pertencen á comarca do Ribeiro, unha das denominacións de orixe vitivinícolas máis antigas de España. O río Avia atravesa os dous termos municipais. As adegas, os pazos e os viñedos son a paisaxe común. Non é descabellado pensar que a fusión administrativa reflicta unha realidade que xa existe sobre o terreo.
O alcalde de Ribadavia expresouno con claridade: a unión permitiría «incrementar recursos, ter máis capacidade para levar a cabo investimentos, conseguir máis peso político como entidade con maior número de habitantes». Detrás desas palabras hai unha lectura pragmática: os concellos pequenos teñen dificultades para prestar servizos de calidade, para atraer fondos europeos ou para negociar con administracións superiores. A fusión non é unha solución máxica, pero si unha ferramenta.
Aí está a clave. Non se trata só de aforrar custos, aínda que ese argumento sempre aparece. Trátase de gañar escala. Un concello de 6.500 habitantes ten máis posibilidades de manter un centro de saúde con horario ampliado, unha biblioteca municipal con persoal fixo ou un servizo de recollida de lixo eficiente. Os pequenos concellos galegos levan anos denunciando que o financiamento local non está deseñado para eles. A fusión sería unha forma de saltar de categoría.
O precedente de Oza-Cesuras
Galicia ten un precedente recente de fusión exitosa: Oza-Cesuras, que en 2013 uniu dous concellos da Coruña. Aquela experiencia demostrou que o proceso é longo, complexo e cheo de resistencias locais. Houbo preitos, receos veciñais e unha campaña de recollida de sinaturas en contra. Pero co tempo, o novo concello logrou estabilidade financeira e melloras nos servizos. Non é un camiño de rosas, pero tampouco un imposible.
No caso de Ribadavia e Carballeda de Avia, a complexidade é maior. Non só hai que harmonizar orzamentos, cadros de persoal e ordenanzas. Tamén hai que vencer a desconfianza histórica entre dous pobos que, aínda que veciños, teñen identidades diferenciadas. Ribadavia é a capital histórica do Ribeiro, co seu castelo e a súa xudería. Carballeda de Avia é máis rural, máis disperso, con núcleos como Abelenda das Penas ou A Ermida. A fusión obrigaría a repensar a capitalidade, os nomes das rúas, os símbolos locais. Nada menor.
O alcalde de Ribadavia é consciente de todo iso. Por iso fala de «valentía». A fusión non é un proxecto técnico: é político, emocional e profundamente local. Require liderado
