Todo ou nada en Corea: a Ribeira Sacra xoga o seu futuro como Patrimonio Mundial

A Ribeira Sacra afronta a semana máis trascendental da súa historia recente, e faino a máis de 10.000 quilómetros de casa. A cidade surcoreana de Busán acolle desde onte e ata o vindeiro 29 de xullo a 48ª reunión do Comité de Patrimonio Mundial da Unesco, o tribunal definitivo que decidirá se os espectaculares paisaxes e canóns moldeados polos ríos Sil, Miño e Cabe entran na elite do patrimonio global. A candidatura galega, rebautizada estratexicamente como “Paisaxe da Auga da Ribeira Sacra”, chega a esta cita coa presión engadida de ser a única proposta española avaliada nesta edición.

Unha decisión que se coce entre o venres e o luns

O exame final arrincou na mañá do venres e prolongarase ata o luns, un marxe de tempo que mantén en vilo a toda a comarca. Non é menor o dato: de conseguir o recoñecemento, a Ribeira Sacra converteríase no sexto ben galego distinguido pola Unesco. Un selecto club no que xa figuran o casco histórico de Santiago de Compostela, os Camiños de Santiago, a Muralla Romana de Lugo, a Torre de Hércules e a técnica de construción da pedra en seco. A cifra fala por si soa.

A delegación galega, encabezada por representantes da Xunta e do Consorcio da Ribeira Sacra, segue con atención cada intervención no plenario. Cómpre lembrar que o proceso non é sinxelo: os 21 membros do Comité analizan o informe técnico do Consello Internacional de Monumentos e Sitios (Icomos), que xa emitiu unha recomendación previa. Aí está a clave. Os expertos valoran criterios como o valor universal excepcional, a integridade da paisaxe e a protección legal do territorio.

A “Paisaxe da Auga” como argumento de peso

A candidatura galega puxo o foco na auga como elemento vertebrador da paisaxe. Os canóns do Sil, os viñedos en bancais que se asoman ao baleiro e os mosteiros románicos que xalonan as ribeiras forman un conxunto que, segundo os promotores, non ten parangón no mundo. A ninguén se lle escapa que a competencia é feroz: na mesma sesión avalíanse decenas de candidaturas de todos os continentes, e só unha fracción logra o respaldo final.

A Ribeira Sacra traballou durante máis dunha década para chegar ata aquí. O expediente, de máis de mil páxinas, foi presentado en 2023 e desde entón superou varias fases de revisión. O certo é que o camiño tivo obstáculos: en 2024, o Icomos recomendou atrasar a decisión para que España achegase máis información sobre a xestión da paisaxe e a compatibilidade entre a actividade vitivinícola e a conservación. Esa información foi entregada e agora toca esperar.

Un territorio que se xoga a súa identidade

Detrás das siglas e os informes técnicos hai unha realidade cotiá. Os máis de 40 concellos que integran a Ribeira Sacra, desde O Saviñao ata Sober, pasando por Chantada ou Monforte de Lemos, viven pendentes do que ocorra en Busán. Para moitos, a declaración non sería só un selo de calidade turística, senón un recoñecemento a unha forma de vida que moldeou a paisaxe durante séculos. Os viticultores, os hostaleiros e os veciños saben que o ditame pode cambiar o rumbo da comarca.

Non parece casualidade que a delegación viaxase con material promocional que inclúe catas de viño, fotografías aéreas dos canóns e recreacións dos mosteiros. A diplomacia do patrimonio tamén se xoga nos corredores. Difícil medir o impacto deses xestos, pero na Ribeira Sacra confían en que o traballo de anos dea os seus froitos.